BEN ASLINDA İYİ BİR DİNLEYİCİYDİM AMA…

Bir zamanlar üniversitede öğrenciyken bir derginin yazı heyetindeydim. Bu dönemde arkadaşlarımdan onları dinlemediğime dair eleştiriler alıyordum. Aslında onları dinlediğimi, hem de dikkatle dinlediğimi ve onların anlattıkları şeylerle –kendimce- çok ilgili cevaplar verdiğimi de düşünüyordum. Dolayısıyla bana yaptıkları bu eleştirinin sebebini bir türlü anlayamıyordum.

Bir gün, o yazı heyetinin de bulunan ve beni iyi tanıyan kişilerden biris olan psikiyatr Haluk Savaş, bana şunu söyledi: “Aslında senin yorumların, karşındaki kişinin ele almakta olduğu konuyla ilgili. Ama çok hızlı düşündüğün için ilgisi hemen anlaşılamayan cevaplar veriyorsun, çünkü konuyla cevabın arasında alışıldık olandan fazla sayıda basamak var. Seninle sohbet eden kişilerin, senin onları dinlemediğin hissine kapılmaları bu yüzden” Daha sonra bu konuda çözümler olduğunu da sözlerine ekledi. Ancak bu çözümlerin benim düşünce hızımı yavaşlatabileceklerini ve bu durumun yazarlığım konusunda bir dezavantaj olabileceklerini belirtti. Bunun üzerine ben de, herhangi bir tedavi yöntemi yerine kendimi kontrol etme fikrini benimsedim. Bu türden konuyla ilgisiz görünen ifadeler, yazılarımda da vardı ve sevgili dostum Gökhan Yorgancıgil de beni bu konuda uyarmıştı. Yazı yazarken asıl konuya odaklanıp onunla ilgisi olmayan ayrıntıları sonraki yazılara saklamamı tavsiye etti. 5 yıl süren radyoculuğumun bu konuda büyük katkısı oldu. O anda konuşmakta olduğum konuyla ilgili olarak aklıma çok şey geldiği hâlde, dinleyicinin hemen bağlantı kurabileceği şeyleri dile getirme veya ağzımdan konuyla ilgisiz görünen bir ifade çıkarsa, onun konuyla ilgisini belirtme alışkanlığı edindim. Ben Şanslıydım, çünkü etrafımdaki kişiler, hem insan olarak kaliteliydiler, hem de iletişim konusunda ustaydılar, dolayısıyla beni nazikçe uyarmışlardı.

Daha sonra bu sorunu yaşayan kişilere sıklıkla rastladım. Bu kişiler, aslında sohbet arkadaşlarının ele aldıkları konuyla ilgili olarak konuştukları hâlde, kurdukları bağlantılar çok uzak veya dolaylı oluyor ve sohbet arkadaşlarına ilgisiz oldukları imajını veriyorlar. Çünkü içinde bulundukları sorunun farkında değiller. Onları uyarmaya çalışıyorum, ama benim gibi, uyarıya açık olmayabiliyorlar. Bazı kişilerin anlattıklarıysa konu ile ilgisiz değil veya konuya uzak görünmüyor, ama az önce sözünü bitiren kişiye: “Evet, bu çok ilginç!”, “demek böyle oldu!” veya “benim de bu konuyla ilgili bir anım var” gibi geçiş cümleleriyle geribildirim yapmıyorlar. Bu sefer, anlattıkları şeylere bir şekilde tepki verilmesini bekleyen muhatapları, bu geribildirimleri alamayınca, kendilerinin dinlenmediğini sanıyorlar. Karşılarındaki kişinin, onları dinlemek yerine konuşma sırasını bekleyen “geveze” ve “ilgisiz birisi olduğu hissine kapılıyorlar.

Bir de çağrışımcı tipler var ki, onlar hepten “felaket” bir durum arz ediyorlar. Diyelim ki siz, insanların bazen ilgisiz ve duyarsız olduklarını kendinizce ifade etmeye çalışıyorsunuz ve: “Geçen gün yolda bir kedicik gördüm, kimse sahip çıkmamıştı ve ben onu alıp getirdim. Bizler bazen ne kadar duyarsız olabiliyoruz!” şeklinde bir cümle kuruyorsunuz. Karşınızdaki kişiden: “Ben de geçen gün bir İran kedisi gördüm, çok farklı ve güzeldi” gibi bir cevap duyabilirsiniz. Bu tür cevapların bir-iki kez olması herhangi bir sorun teşkil etmez, çünkü herhangi birisi de konuyu bu kadarcık dağıtabilir. Bununla birlikte, bu türden, temel kavramla ilgili, ama konuyla ilgisiz geribildirimleri sıkça duyuyorsanız, karşınızdaki kişi “çağrışımcı” birisidir ve “onunla işiniz zor” diyebilirim! Çünkü konuyla ilgili değil, cümlenizin içinde geçen herhangi bir kelimenin ona hatırlattıklarıyla ilgili konuşur ve bazen de uzun hikayeler anlatır. Bu türden kişilerle sohbet ediyorsanız, onlardan istediğiniz geribildirimleri bir türlü alamazsınız. Özellikle bu kişiler fikirlerinden yararlanmak istediğiniz birileriyse, yorulacaksınız demektir. (Bazen ben de böyle yorucu olabiliyorum!:))

Çağımızın trajik bir sorunu var: Ele aldığımız konular gittikçe daha çok hassaslaşıp, daha özenli ve dikkatli iletişim süreçleri gerektirdikleri hâlde, bu konuda harcamamız gereken zamana ait kotamız gittikçe azalıyor. Bu durum, insanın kendisini ve sosyal ilişkilerini yıpratıp, kişiyi ve hayatını acıtacak düzeyde ters bir orantı ortaya koymaktadır.

Dolayısıyla, insanların bu duruma bir derece çare bulabilmeleri ve bu az zamanı verimli kullanmayı öğrenebilmeleri için, sıklıkla önerdiğim gibi, her türden okulda “iletişim” dersleri olmalıdır ve bu dersler, bu konuda ustalıklarıyla net sonuçlar almış eğitimciler, satıcılar, din adamları, liderler vs. tarafından verilmelidir.

Ülkemizde “fırsat maliyeti teorisinin” sadece işletme ve iktisat bölümlerinde ve iletişim derslerinin de sadece iletişim fakültelerinde okutuluyor olması gibi “vahim" hata yaşanmaktadır. Buna “vahim" bir hata diyorum çünkü seçim yapmak durumunda kalan herkes “fırsat maliyeti teorisini” ve iletişim kurmak zorunda kalan herkes de “iletişimin ayrıca-müstakil olarak ele alınması gereken bir beceri” olduğunu öğrenmek zorundadır!

Yani bütün insanlar!
---------------
Savaş ŞENEL: Vizyonu, Misyonu ve Değerleri
---------------
Konuyla İlgili diğer yazılar, öneriler: Görmek istediğiniz linkin adını tıklayınız:
Afyon Kocatepe Üniversitesi’nde Ustalıklı İletişim ve Yabancı Dil Öğrenimi” üzerine verdiğim seminerler
Prof. Dr. Haluk Savaş Hakkında
Yönetmen Gökhan Yorgancıgil hakkında
Birisi Gururlu, diğeri sabırlı İki genç insanın arasındaki yanlış anlamalarla ilerleyen güzel bir film: Pride and Prejudice:Türkiye’deki adıyla “Aşk ve Gurur”
Sürekli olarak aralarında yanlış anlamalara yol açan bir şekilde iletişim kuran iki kafadarı konu alan güzel bir radyo tiyatrosu!
İletişim Konusunda ilginç bir kitap: İnsanları okumak1, 2
İletişim konusunda diğer güzel bir kitap: İnsanlara Ulaşmak!
İletişim Kurmak, Herkesin Doğal Olarak Sahip Olduğu Bir Beceri midir?
Ustalardan İletişim Sırları
İletişim Kurarken, Algınız Sizi Yanıltıyor Olabilir, Bunun Farkında mısınız?
İletişimciyim, O Hâlde Herkesle Anlaşmalıyım(mı?)
İyi Bir Dinleyici Olmanın Afetleri
-----------
Konuyla ilgili film-kitap önerileri yapmak-almak ve yorumlarınız için:
MSN: savassenel@hotmail.com
savassenel@savassenel.com

----------

İnternet ortamında öğretmenle karşılıklı İngilizce dersleri hakkında bilgi almak için bu satırları tıklayınız.

ZİHİNLERİNDE SİZİNLE İLGİLİ OLARAK UMUTLU BİR VİZYON TAŞIMAYAN KİŞİLERE DİKKAT!

Yıllar önce bir arkadaşımla konuşuyorduk. Yapmakta olduğum işlerle ilgili olarak kendi vizyonumu anlattığımda, yazan-çizen düşünür türden kişilerin kolay anlaşılamadıklarını ve maddî açıdan hep sıkıntı çektiklerini söyledi. Başka bir deyişle, kentsoylu ve varlıklı olmayan, sadece "zengin" olan kişilerin ortak düşüncesini dile getirmişti. Bu düşünceye göre, yabancı dil bilen birisi seminer vermemeli, çabucak para kazanmak için, ithalat-ihracat işine girmelidir! Sonradan bu kişinin benimle ilgili vizyonunun da aynı olduğunun farkına vardım. Çünkü benim kendi yolumda ilerlemem konusunda yardımcı olabilecek birisi olduğu hâlde, bu konuda hatırı sayılır bir çabası yoktu. Evet birkaç çabası olmuştu, ama bunlar onun gücünü yansıtmayacak türden ve küçük şeylerdi. Çünkü benimle ilgili olarak zihninde beslediği vizyonda, yazarak, konuşarak veya başka bir şekilde düşüncelerini paylaşan ve bu şekilde önemli yerlere gelen birisi yer almıyordu.

Benimle sohbet ediyor ve zamanını ayırıyordu. Gerek duyduğumda bir-iki kez bana ödünç para da vermişti. Fakat benim kendi yolumda ilerlemem konusunda hatırı sayılır bir çabası yoktu. Belli ki, o beni, benim kendimi gördüğüm yerlerde görmüyordu. Dolayısıyla beni o yerlere taşımak için yapabileceklerini yapmıyordu. Yazarların nahif insanlar olduğunu belirtiyordu. Ama “kasada fark ettirmediği hâlde” onunla saatlerimi geçiriyor olmamın da bir nahiflik işareti olduğunu görmüyordu. O benim ofisime gelmiyor, hep ben onun ofisine, onun evine veya ofisine yakın yerlere gidiyordum. Çünkü ben yazıp-çizen bir eğitimciydim, nahiftim ve vaktim vardı(!). Daha doğrusu vaktimi insanlara karşılıksız ayırabilirdim ve daha sonra da “yazarların ve eğitimcilerin” pek de "uyanık" olmadıkları gibi şeyleri dinleyecek sabra sahiptim!

Bu kişinin yapabileceği şeyler, benim alanımla ilgili kilit-önemli kişilerle tanıştırmak veya buna benzer şeyler olabilirdi… Başka bir deyişle istediğim şey "sadaka" değildi.

Beni olmak istediğim yerde göremeyen insanlara karşı bir kızgınlık beslemiyorum. Çünkü onların bu tavrında benim de katkım olabilir. Ama bazen: “Saatlerinizi kendisiyle harcamaya değer bulduğunuz birisinin vizyonuna katkıda bulunmak için hiç mi bir şey bulamıyorsunuz yahu” dediğim insanlar da olmuştur!

Dolayısıyla benimle ilgili vizyonları parlak olmayan veya beni desteklemeyen insanlarla daha az zaman geçirmeye başladım. Bunun yerine kendimi geliştirmeyi ve "nasıl daha iyi olabilirim?" sorusunun olası cevaplarını aramayı tercih ediyorum.

Sizinle ilgili vizyonlarının tatsız, kötümser ve umutsuz olduğunu fark ettiğiniz kişilerle ilişkileriniz askıya alın veya ilişkinizi kendi hâline bırakın derim. Bunu yapamazsanız, hiç değilse şuna dikkat edin: Onlarla kendi vizyonunuzu paylaşmayın; Böyle bir paylaşımdan kaçınmakla, hayalleriniz hakkında onların olumsuz bir şekilde konuşmalarını da engellemiş olursunuz.

Sözgelimi, İngilizce öğrenmek için çaba gösteriyorsunuz, düzenli olarak çalışıyorsunuz ve az-buçuk ilerleme de kaydediyorsunuz. Ama bir arkadaşınız sizin İngilizce öğreneceğinize inandığı için veya inanmadığı hâlde size yardımcı oluyor; Sözgelimi, yararlı olacağını düşündüğü kitapları size getiriyor veya size bu kaynakların adlarını veriyor veya hiçbir şey yapmasa da sizin viyonunuzla ilgili olarak olumsuz konuşmuyor. Bu türden bir arkadaşla ilginizi kesmenize gerek yok. Ama diyelim ki, bir başka arkadaşınız da sizin İngilizce öğrenemeyeceğinize inanmakla kalmıyor, bunu dile de getiriyor. Bu kişi, zaman içinde sizin İngilizce öğrenmenizi bir şekilde engellemeye de çalışabilir. Çünkü insanlar, inançlarını gerçekleştirmek için farkında olmaksızın çabalarlar. Sizin, İngilizce öğrenmeniz konusundaki vizyonu "parazitli" olan birisinin tavırları da "parazitli" olacaktır. Bu durumda o kişiyle ilişkileriniz ölçülü olmalıdır.

“Şunlara dikkat etmedikçe, vizyonun gerçekleşmez. Aman dikkat et!” gibi şeyler söyleyen bir dostunuzsa sizi korumak istiyordur. Haklı eleştirileri olabilir. Bu eleştirilere kulak vermekte de yarar vardır. Bu türden arkadaşlar, sizin için birer danışman görevi de görebilirler ve çizginizi korumanız konusunda size yardımcı da olurlar.

Elbette, etrafınızı “dalkavuklarla” doldurun demiyorum. “Fantazi” denebilecek düzeyde “uçuk” hayallerinize destek veren "romantiklerden" de uzak durun derim. Dalkavukların tuzağına düşmüş birisiyle yakın zamanda tanışma şansım oldu. Bir yanıyla mükemmel olan ve zaten bu yanıyla bulunmaz bir hazine durumunda bulunan birisinin hiç de sahip olmadığı başka vasıflara nasıl sahiplendiğini gördüm. Bunun sebebi, "dalkavuk" arkadaşlarıydı. Bir yanıyla sınırsız bir takdiri hak eden bu insan, ona ait olmayan vasıfları sahiplendiği için “itici” birisi olarak tanımlanıyor. Etrafındaki “dalkavukların” ona ne yaptıklarını fark etmeden de, bu durum alsa düzelmeyecek.

Sizi aslında belki de bilmeden “kandırmaya” çalışan "romantikler" gibi sizin gerçekçi hayallerinizi ve hedeflerinizi hor gören “mantık küplerinden de” uzak durun derim. Gerçekleşmesi için her gün çabaladığınız, akılcı bir plan ve stratejiyle ilerlemeye devam ettiğiniz bir konuda size destek vermek yerine, size negatif şeyler söyleyen birisi sizin yakın dostluğunuzu hak etmiyor demektir. Elindeki imkânları size sunmaktan bir şekilde kaçınan kişiler de bu sınıfa dahildirler. Araya mesafe koymakta serbestsiniz ve hatta bu sizin için kaçınılmazdır.

Bu türden kişilerin sizin "menfaatçi" olduğunuzu ima etmelerine veya açıkça söylemelerine aldırmayın. Bu ifade, ilişkilerin maddî veya manevî olarak beslenmeleri gerektiğini göz ardı eden bütün "cimrilerin" ortak söylemidir.

Siz menfaatçi değilsiniz, aslında onlar cimridirler.
---------------------------
www.savassenel.com
---------------------------
Konuyla İlgili diğer yazılar, öneriler: Görmek istediğiniz linkin adını tıklayınız:
Vizyon ve Misyon
Vizyon ve Misyonumun Yazılı Olduğu Sayfa
İlişkilerinizin Her birisiyle İlgili Bir Vizyonunuz var mı?
Vizyon konusunda güzel bir film: October Sky: (Birkaç sahnesi çocuklar için uygun olmayabilir)
Eylemsiz olmamız Tarafsız olduğumuz anlamına gelir mi?
Bilgisayar siz daha vizyoner ve zeki birisi yapar mı?
Arkadaşlarımız bizi yalnız bırakmazlar mı?
Bugün Yolunuzda Yürüdünüz mü?
-----------
Konuyla ilgili film-kitap önerileri yapmak-almak ve yorumlarınız için:
savassenel@hotmail.com
savassenel@yahoo.com

HESAPSIZ İLİŞKİ OLMAZ; BÜTÜN KALICI VE NİTELİKLİ İLİŞKİLER, İYİ NİYETLE YAPILMIŞ HESAPLARA DAYANIRLAR

İLİŞKİLERİNİZ KONUSUNDA BİR VİZYONUNUZ VAR MI?

Okuma programımdaki kitaplardan birisinde “Gaye-i hayal olmazsa, ezhan enelere döner!” şeklindeki bir söz yeniden dikkatimi çekti. Bu Osmanlıca ifadeyi: “Kişilerin vizyonları-geleceğe dair bir hayalleri olmazsa, birbirlerine odaklanırlar!” şeklinde açıklayabilirim. İlişkilerde insanalrın sadece birbirlerine daklanmaları, katma değerler olmaması, "sadece biz birbirimize yeteriz" veya "hesapsız severiz" gibi düşünceler ne yazık ki verimli sonuçlar getirmiyor.

Hollywood’un bize sattığı “hesapsız ilişki ve aşk” masalından sıkılmaya başlamış olmamın da, bu söze karşı beslediğim ilginin canlanmasında büyük payı var! “Hayatı geldiği gibi yaşamak” olarak adlandırabileceğim ve güya “hesapsız ve beklentisiz” olmaya dayanan bu anlayış, aslında azımsanamayacak sayıda insanı mutsuz ediyor “Nerede hata yaptım acaba?” diye sıkıntı içinde bırakıyor. Çünkü hesapsız ve beklentisiz ilişkiler, iflas ediyorlar!

Ben de sinema filmleri seyrediyorum, çok eğleniyorum veya duygulanıyorum da. Bir filmin etkisi altında günlerce dolaştığım olmuştur. Ama tutup da o filmi yaşamaya kalkamam! Sonuçta senarist ve yönetmen kendi gerçekliklerini oluşturuyorlar ve onları bu sebeple suçlayamam! Ama benim de kendi gerçekliğim var ve olmalı!

Hesapsız ilişki olur mu? Hesapsız ilişki olmaz; Bütün kalıcı ve nitelikli ilişkiler, iyi niyetle yapılmış ve yapılmakta olan hesaplara dayanırlar. Aşk, arkadaşlık, dostluk, aile ilişkileri vs. bütün ilişkiler birer hesaba ve dikkate dayanır. Bundan doğal ne olabilir? Evinize bir çiçek alıyorsunuz, çiçeğin yanında verilen dokümanda, çiçeğin nasıl bir ortamdan, topraktan hoşlandığı ve ne kadar sıklıkta sulanmaya gerek duyduğu yazılı oluyor. Çiçeğin büyüyeceğini ve bir gün onun daha geniş bir yere ihtiyaç duyabileceğini bile düşünüp-hayal ediyorsunuz! Yani onunla ilgili bir vizyonunuz oluyor! Mesela, evimizde bir kedimiz var; Mamasını ve suyunu eksik etmeyip onu kucağımıza alıp seviyoruz. Ona yaptığımız şakalarımıza, huysuzca tepki vermesi mümkünken, bize zarar vermeden uzaklaşıyor. Çünkü zihninde ilişkimizle ilgili bir vizyonu var! Çünkü acıktığında, susadığında veya sevilmek istediğinde yanında olan biziz.

İlişkileri hesaplamaktan kastım, sonunda sadece size maddî veya manevî kâr getiren bir yaklaşıma sahip olmak değildir. Sahip olduğunuz ilişkiyi dejenere olmaktan, rayından sapmaktan, bencil ve geçici olmaktan alıkoyacak her türlü tedbiri almak ve bu konuda kafa yormaktır. Meselâ benim öğrencilerimin her birisiyle ilgili bir vizyonum ve hesabım vardır. Onlarla ilgili beklentilerimin ortak yanı şudur: Bir gün yollarımız ayrılsa bile, onlara ne katmış olmalıyım? Benimle geçirdikleri zamanı nasıl olur da onlar için bir tür yatırım hâline getiririm? Bütün bunları kendimi yıpratmadan ve uzun vadeli bir şekilde yapmanın yolları nelerdir?

Dostlarım için de birer vizyonum ve bu vizyona bağlı olarak sorularım vardır; Onların hayatlarını nasıl zenginleştirebilirim? Ola ki bir ilişki, sürekli benden veya karşımdaki kişiden götürmeye başladıysa ve ben o ilişkiyi kaybetmek istemiyorsam, nasıl olur da denge sağlarım? Çünkü benim de, karşımdaki kişinin de zamanımız ve diğer kaynaklarımız sınırlıdır; Kaynaklarımızı hemen tüketip, bir gün o ilişkiyi yitirmek yerine, yükü dengeli bir şekilde dağıtıp ilişkiyi sürdürmenin yolları nelerdir?

Karşımdaki kişi, sözgelimi bir bayansa, cinsiyet farkını vurgulamadan, ama göz ardı da etmeden, (çünkü bu farkı göz ardı etmek nezaket kurallarına aykırıdır) nasıl arkadaşlık kurabiliriz ve arkadaş kalabiliriz?

Muhatabım olan kişi varlıklı birisiyse, bunun bir çekici güç olmasından dolayı sürekli ilgi odağı olmaktan sıkılmış durumdaysa, amacımın tek taraflı bir fayda değil adil bir alış-veriş olduğunu ona nasıl anlatırım?

Örnekler çoğaltılabilir.

Zaten bu kadar soru bile kafanızı da karıştırdı değil mi?

Hemen kendimce bulduğum çözümü sunayım size: Her bir ilişki için ortak bir vizyon edinmek, en iyi çözümdür. Olumsuz ihtimalleri hesaplamak yerine, olması gerekeni ve tavrınızı ortaya koymak, hatta karşımızdaki kişiye “seninle ilgili vizyonum budur!” şeklinde dile getirmektir. Uygulamada “arıza” çıkarsa, ki bu mümkündür, hemen bu vizyona uygun bir şekilde düzeltmek mümkün olabilir. Ama şunu belirtmeliyim, bir ilişki ile ilgili olarak net ve sağlam bir vizyonunuz varsa, bu vizyon tavırlarınıza yansır. Şunu da belirtmeliyim: Bir ilişki için vizyon belirlemek, karşınızdaki kişiye bir mesaj vermekten çok, kendi kalbinize ve beyninize mesaj vermek içindir: “Bak Savaş, senin bu ilişkiden beklentin budur! Yolun budur, başka bir yolu unut!”

Zihninizde böyle bir yol haritası bulundurmak, size kolaylık sağlar ve hareketlerinize samimî bir rahatlık verir. Vizyondan sonra, o vizyonu besleyecek adımlar ve o ilişkiye katacağınız değerleri belirlemek daha da kolaylaşır.

Her ilişki için birer vizyon belirlemek zor mu geliyor? O zaman şöyle sorayım: Bir ilişki, bir saksı çiçeğinden daha fazla ilgiyi hak etmiyor mu sizce?
--------------
Savaş ŞENEL: Vizyonu, Misyonu ve Değerleri
--------------
Konuyla İlgili diğer yazılar, öneriler: Görmek istediğiniz linkin adını tıklayınız:
- Misyon, Vizyon ve Değelerinizi belirlemek konusunda yardımcı olabilecek kaliteli bir kitap
- Hayattaki Vizyonunu yakalayamamış birisini konu alan güzel bir radyo tiyatrosu: "Niyazi Diye Birisi”
- Bir ilişkiyi yapılandırmak konusunda keyifle seyredilebilecek bir film: “Green Card-Yeşil Kart”
- Girişimcilerin öncelikleri
- Vizyonunuz, Misyonunuz ve Değerleriniz Netleşmedikçe Gününüz-Hayatınız netleşmeyecektir!
- Gerçek ilişkiler, içlerinde çatışmaları da barındırırlar!
- İncelikli iletişimin sırları
- Bir ilişkide ayrıntılar ne kadar önemli olabilirler?
- "Randevusuz Çıkmam!” desem çok havalı mı olurum?
- İlgilendiğiniz konularda hedefler koymanın iki büyük yararı
- Sosyalleşmek masraflıdır!
- Maddî-Manevî ortak projelerimiz olsa, daha sık görüşmez miydik?
-----------
Konuyla ilgili film-kitap önerileri yapmak-almak ve yorumlarınız için:
savassenel@hotmail.com
savassenel@yahoo.com

RADYO TİYATROLARI DİNLER MİSİNİZ? BENCE DİNLEMELİSİNİZ!

Çocukluğumu düşündüğümde, beni "yapılandıran" en önemli sanat ederlerinden birisi olarak radyo tiyatrolarını hatırlarım. Geçen zamanla birlikte ortaya çıkan yeni şeyler, meşguliyetler vs. beni radyo tiyatrolarından uzaklaştırdı. Çocukken, televizyonun daha çıkmamaış olduğu dönemlerde, sabahları radyo sesiyle uyanırdım. Belli saatlerde de radyo tiyatrosu vardı. Radyo tiyatroları, bana insanlarla ilgili pek çok şeyi öğreten ve daha bir çok şeyi kavramamı sağlayan, kısacası dünyamı genişleten kaynaklardan birisiydi. O dönemden aklımda kalan en canlı cümle, radyo tiyatrosu-temsili başlarken duyduğum şu ifadededir! “Efektler: Korkmaz Çakar”

TRT sanatçılarının kaliteli oyunculukları ve seslerini kullanmadaki ustalıklarıyla ortaya koydukları bu temsilleri dinlerken, başka dünyalara gidiyorduk. Bundan uzun bir zaman önce Edith Piaf’ın bir albümünü almıştım ve neden bu albümü aldığımı düşündüğümde şunun farkına vardım: Çocukken, bu sanatçının hayatını bir radyo tiyatrosunda dinlemiş ve çok etkilenmiştim. Neredeyse 25 yıl sonra gidip Edith Piaf’ın bir albümünü aldım.

İngilizcemi geliştrimek için ve genel olarak kasetler, seminerler dinleme alışkanlığı edinmiştim. Bu sebeple lise son sınıftan beri kaset-CD toplama alışkanlığım sürmektedir. “Walkman”lerden Ipoda doğru giderken kullandığım araçlar değişti, ama sesli dokumanlar dinleme alışkanlığım hep sürdü. Çünkü bunları ulaşım vasıtalarında, yürüyüş yaparken ve özellikle öğrencilik dönemimde arkadaşlarımla kaldığım evde yemek yaparken dinleyebiliyordum. Sesli kitaplar dinlerken bir gün elime BBC Radyosunun İngilizce radyo tiyatroları geçti. Böylece radyo tiyatrolarına karşı beslediğim ilgim yıllar sonra yeniden canlandı.

Radyo tiyatroları, BBC'nin ölmeyen “imparatorluk” bilinciyle İngiliz İngilizcesini bütün dünyaya yaymak için yaptığı çalışmaların meyvesidirler. Bence bu, son derece de mantıklı ve yerinde bir politika. Bir ülkenin kendi dilinin yayılması konusunda çaba göstermesini takdir etmek yerinde olur. Bu takdirle birlikte aklıma şu soru gelir: “Neden TRT’de radyo tiyatrolarını kasetler veya CD'ler olarak yayınlamıyor?” diye sormaya başladım.

Şu anda TRT radyolarında “arkası yarın” formatında programlar yayınlanıyor olabilir. Ama BBC radyosunun radyo tiyatrolarını içeren kasetleri ve CD’leri gördükten sonra, neden TRT’nin aynı şeyi yapmadığını, yani bu eşsiz hazineleri ses kasetleri veya CD’leri olarak neden yayınlamadığını düşünmeye başladım. Sonra internette araştırma yaptım, ama ne yazık ki TRT’nin kurumsal satış sitesinde bu tür yayınlara rastlayamadım. Umarım yanılıyorumdur.

TRT’nin ürün sitesinde sadece müzik eserleri ve görsel yayınlar bulabildim. Bu görsellik hastalığı, beni çok üzüyor. TRT arşivlerinde tozlanan, en güzel ve temiz Türkçe’nin yer aldığı radyo tiyatrolarının neden yayınlanmadığını anlayamıyorum. Bugün neredeyse bütün dünyada Türk okulları var ve bu okullarda Türkçe'de öğretilmektedir. Bütün bir Orta Asya’da, Türkî Cumhuriyetlerde veya başka ülkelerde Türkçe bilen veya öğrenen kişilerin TRT'nin radyo tiyatrolarını dinlediklerini hayal edin. Bunların okulların kütüphanelerinde yer aldıklarını, bunların ders dışında veya ders dışında Türkçeyi öğrenmek veya geliştirmek kullanıldıklarını ve İstanbul Türkçesi'nin bütün dünyada yayıldığını bir düşünün. Uzaklara gitmeye de gerek yok. Bu yayınlar CD veya kaset olarak yayınlansa, önce ben alırım. Çocuklarımın bu rüyayı yaşamalarını ve TRT sanatçılarının Türkçelerini dinlemelerini isterim.

Bu yazıyı yazarken, aynı zamanda bir radyo tiyatrosu dinliyorum. Oyun, dedikodu ve asılsız ön yargılarla hareket etmenin ne kadar kötü olduğunu etkili bir dille veriyor. Drama olduğu için hem ruhu hem kalbi hem de bilinci besleyebiliyor. Radyo tiyatrolarının sadece dill gelişimi konusunda değil, sosyal konularda da iyi birer eğitim aracı olabileceklerini de söylemek isterim.

Şu görsellik takıntısını biraz bırakalım ve hayalgücümüzü parlatmak üzere radyo tiyatrolarına kulak verin diyorum!

Kötü mü diyorum?
------------
www.savassenel.com
------------
Konuyla İlgili diğer yazılar, öneriler: Görmek istediğiniz linkin adını tıklayınız:
Efektor: Korkmaz Çakar!
72 adet radyo tiyatrosunu indirebileceğiniz bir site

BBC İngilizce radyo tiyatroları içeren CD'leri görebileceğiniz resmî site-BBC Radio Collection

Edith Piaf Hakkında
Edith Piaf’ın bir şarkısı: Mon Dieu
TRT Yayınlarının yer aldığı resmî site
Sesli Kitaplarla İlgileniyorsanız, güzel bir site
Radyo tiyatroları ve sesli kitaplar konusunda güzel bir yazı
Sanat Eserleri Ne İşe Yararlar?
-----------
Konuyla ilgili film-kitap önerileri yapmak-almak ve yorumlarınız için:
savassenel@hotmail.com

savassenel@yahoo.com

NEDEN İNSANLAR KONUŞURKEN YABANCI KELİMELER KULLANIRLAR?

Yıllarca İngilizce öğreten birisi olarak Türkçe konuşurken yabancı kelimeler, sözgelimi İngilizce kelimeler kullanmaktan kaçındım. Aslında, hangi kelimelerin yabancı olduğu, hangilerinin olmadığı sıkça tartışılıyor. Benim bu yazımda sözünü ettiğim kelimeler daha çok sesletimiyle ve kullanıldığı bağlam açısından, yabancı oldukları hemen "sırıtan" kelimeler. Sözgelimi, “bugün off oldum” ifadesinde yer alan “off” kelimesi gibi. (Not: bu cümleyi kullanan birisi, gününün verimli geçmediğini anlatmaya çalışıyor)

Türkçe konuşurken "sırıtan" yabancı kelimeler kullanmanın bir kaç sebebi olduğunu düşünüyorum:

Birincisi, Türkçe’de karşılığı olan kelimeleri kullanmak konusundaki dikkatsizliktir. Yabancı kelimeyi çok duyan veya yabancı dil öğrenen kişiler bunu yaparlar. İnsanlar yeni öğrendikleri kelimeleri ağızlarından kaçırabilirler. Bu mazur görülebilir. Ama sıkça tekrarı açık bir zaaftır.

İkincisi, konuşmalarında yabancı kelimeler kullanan birisi ana dilini de iyi bilmiyor olabilir. Elimizde bulunan parçalı kumaşları birleştirip, sözgelimi masa örtüsü yaptığımız gibi, onlar da tam olarak bilmediği iki dili de birleştirip dertlerini anlatmaya çalışmaktadırlar. Ana diline hâkim olmayanlar, yabancı kelimeleri sıklıkla kullanırlar. Bu türden insanlar, sözgelimi İngilizce konuşurlarken de Türkçe kelimeler kullanırlar. Çünkü ne anadillerini ne de yabancı dili tam olarak bilmediklerinden, bir oradan bir buradan devam ederler.

Üçüncü sebep de bugünlerde zayıf düşürülen Türkçemizdir. Sadeleştirme adına güdükleşen bir Türkçe’yle konuşuyoruz. Sözgelimi Türkçe’de tartışma diyoruz. “Babamla tartıştık” diyen birisinin babasıyla kavga mı ettiğini, yoksa fikir alışverişi mi yaptığını anlamak mümkün değildir. Halbuki müzâkere, münâzara, münakaşa v.s gibi kelimeler sadeleşme kurbanı olmasalardı, bu kadar sıkıntı yaşamazdık. Oysa İngilizce’de nüans belirten bir yığın kelime vardır. (Discussion, despute, debate v.s)

Dördüncüsü, bazı meslekî alanların bizim ülkemizde değil başka ülkelerde doğmuş olmalarıdır. Sözgelimi, internet kavramının kendisinin ve onunla ilgil ibir çok kavramın-terimin İngilizce olması neredeyse kaçınılmazdır. Türkçeleştirmeye çalıştıkça da konu daha bir karışık hâl alıyor. Bu durumda ne yapılabilir, uzun uzun tartışmak, müzakere etmek gerekiyor.

Çok acıdır ki, bana “İngilizce, Türkçe’den daha zengin sanırım” diyen öğrencilerim olmuştur. Burada biraz haksız bir durum da vardır. Bunu söyleyen öğrencilerimin bazıları aslında Türkçe’yi bilmemektedirler. Yani, fikir dünyaları bazı kavramları kendi anadilinde öğrenmeye mecbur kalmamıştır. Kendi ana dilinde roman okumadan, yabancı dilde romanlar ya da metinler okuyunca, bazı kavramlarla önce yabancı dilde tanışmıştır. Aslında ana dilinde de olan bu kavramların, İngilizce’nin veya başka bir dilin malı ve zenginliği olduğunu sanmaktadır.

Anadilimizi tanıyalım. Bu ifade “yerli malı kullanalım” gibi bir ifade oldu, ama siz benim ne demek istediğimi sanırım anlıyorsunuz.
-----------
www.savassenel.com
-----------
Yorumlarınız için:
MSN: savassenel@hotmail.com

BANA BİR HİKÂYE ANLATIN; KEYİFLE DİNLERİM

Bir toplantıda düşüncelerim bana sorulduğunda bir hikayecik anlatmak istemiştim. Toplantıdaki arkadaşlarımdan biri “hikayeleri değil gerçekleri” konuşalım diye bana itiraz etmişti. Olayın asıl komik yanı, benim hikaye anlatmama itiraz eden arkadaşım, o sıralar sinema üzerine doktorasını tamamlamak üzere hummalı bir faaliyet içindeydi.

Sinema üzerine doktora yapan birinin gerçekçi olmayı bu şekilde önermesi bana komik gelmişti. Toplantı sonrasında ona düşüncelerimi anlattım. O da hatasını kabul etti. Sinemanın, kısaca kurgunun atası, hikayeler ve masallardır.

Hikaye anlatmak insanlara zaman kaybı gibi gelir. Fakat aslında hikayeler, uzun sürebilecek mesajları, kısa zamanda vermenizi sağlar. Ayrıca, hikayeler sadece bilgi verici değil, mesajı hissettirici bir türdür. Başka bir deyişle, mesajın sadece anlaşılmasını değil, duyumsanmasını da istiyorsanız, hikayeleme iyi bir anlatım yoludur. Karşımızdaki insanı da emek vermeye, düşünmeye davet eder. Hikayeler, mesajı tamamıyla yutulmaya hazır-çiğnenmiş bir lokma gibi vermez. Çelişki gibi görünebilir ama elbette kendi çiğnediğimiz lokmayı yemek isteriz. İşin sırrı budur. Doğrudan verilen “dijital mesajlar”, sadece bilgisayarlar için anlamlıdır.

Ayrıca, hikayeler, zihinde resimler çizer, konuyu görselleştirirler ve konunun sadece anlaşılmasını değil aynı zamanda hissedilmesini sağlarlar. Bir mesajın sadece bilinmekle kalmayıp aynı zaman da hissedilmesi de çok önemlidir. Çünkü çoğu iletişim sürecinde sorun sadece anlaşılmamak değil duyumsanmamaktır. Bunun sonucunda da empatiden, karşılıklı duygu alışverişinden yoksun kalırız. Hissetmediğimiz bir mesajın da gereğini yapmayız.

Bu açıdan, görsel araçların olmadığı zamanlarda hikayeleme çok kullanılan bir yöntem olmuştur. Hikayeler yoluyla mesajlar duygusal bir bağlama oturtulmuş ve görselleştirilmiştir. Beynin duygusal bağlam içinde aldığı ve görselleştirebildiği şeyleri daha iyi ve kalıcı bir şekilde öğrendiği söyleniyor. Yeni araç ve gereçler keşfedilmiş olsa bile bugün de masalların ve hikayelerin önemli olduğuna inanıyorum.

Ne yazık ki bu konu ihmal ediliyor. Sözgelimi son zamanlarda vizyona giren Keloğlan filmine çocukların fazla gitmediğini öğreniyoruz. Mehmet Ali Erbil’in oynadığı bir Keloğlan karakterinin çocuklara ne vereceği tartışılabilir ama bir yandan da çocuklarımızın Keloğlan’ı tanımadığı söyleniyor. Çünkü çocuklarımız masal okumuyor ya da dinlemiyorlar. Zira onlara masal okumuyor ya da masal anlatmıyoruz.

Çocukluğumda anneannemden ve anne-babamdan bol bol masal dinlemiş, şanslı biriyim. Bugün de evimizde küçüklere masallar okunur. İstedikleri zaman, sözgelimi oyun oynarken dinleyebilecekleri masal kasetleri, CD’leri vardır.

Ben masalları, hikayeleri, fıkraları severim. Bana bol bol anlatın dinlerim. Onları dinlerken gülerim ya da gözlerim dolar. Çünkü onlar gerçeğe gönderme yapar, çağrışıma açıktırlar.
-----------
www.savassenel.com
-----------
Yorumlarınız için:
savassenel@yahoo.com
MSN: mailto:savassenela@hotmail.com

SİZE DELİ, BANA YAZAR DERLER

Yazar olmak çok güzel bir şey, biliyor musunuz? Gördüğünüz, yaşadığınız ya da duyumsadığınız her şey size yazmanız için ilham verebilir. Gördüğünüz bir çocuk, dalgın bir kadın, çalışmaktan yorulmuş bir erkek, komik bir olay, kendi saflığınız, düştüğünüz komik ya da acı durumlar, kısaca her şey.

Ben asansörde yanlış katta inip başla bir odanın kapısını açmaya çalıştığımı, Çince konuşurken etrafımdaki Çinlilerin bana güldüklerini, yağmurun beni duygulandırdığını ve buna benzer bir sürü şeyi anlatabilirim ve “karizmam” çizilmez. Okurların bana gülmeleri ya da benimle duygulanmaları beni güçlendirir, benim başarım olur. Kimse beni zayıf görmez. Başkalarının anlatmaya çekindikleri şeyleri ben, rahatça anlatabilir, dile getirebilirim. Size “dalgın”, “aşık”, “deli” diyebilirler ya da başka bir isim takabilirler. Ama benim adım sadece “yazar” olarak kalacaktır.

Peki her şeyden konu çıkarmak o kadar kolay mıdır? Konu çıksa da onu duyumsayabilmek, sonra da en zoru onu kelimelere dökmek o kadar basit midir? Elbette hayır. Önce alıcıları açmak gerekir. Bir fotoğrafçıyı anlatmışlardı bana. Fotoğraf makinesini almadan kendisini sokağa atar ve fotoğraflık görüntüler arar, böyle bir an yakaladığında fotoğraf çeker gibi bir gözünü kırparmış. Böylece kendisindeki o sanatçı farkındalığını güçlendirirmiş.

Yazarlık ta fotoğrafçılıktan farklı değildir. Her yerde bir şeyler oluyor, ama bunu farkında olmalısınız, farkında olduğunuz şeyleri duyumsamalısınız. Hüznünü ya da neşesini hissetmelisiniz. Okumalısınız, yazmalısınız, dinlemeli, görmelisiniz. Elbette her şeyi göremezsiniz ve her şeyi farkında olamazsınız. Ama farkındalığınız geliştikçe gördüklerinizden, okuduklarınızdan, dinlediklerinizden ve yaşadıklarınızdan size çok şey kalır. Sonra bunları sabırla yazmalısınız. Yazdıklarınızı tekrar okumalısınız, düzeltmelisiniz. Yazdıklarınızla anlatmak istedikleriniz birbirine yaklaşana kadar vazgeçmemelisiniz.

Bu arada çok beslenmelisiniz. Şiirler, filmler, kitaplar, sohbetler, insanlar sizin yol arkadaşınız olmalıdır. İnsanları görmelisiniz, onları farkında olmalısınız. Ortada dolaşan bir çocukta, bir gençte ya da kimsenin dikkatini çekmeyen bir adamda herkesin görmediği bir şeyi görmelisiniz.

Sözgelimi, bu yazıyı, Hong Kong’ta ve gitmeyi alışkanlık haline getirdiğim bir kafede yazıyorum. Şu anda burada herkes maç seyrediyor. Büyük bir perde var duvarda. Heyecanlarını anlamadığım yerel dilde dışa vuruyorlar. Alın size bir yazı konusu: erkekler ne bulur şu futbolda?
Yazarlık ne güzel bir şey derken, çok da hor görmeyin. Herkesin başka bir şeyler yaptığı bir zaman parçasında siz oturup yazıyorsunuz. Yazmakla, diğer alternatiflerden vazgeçiyorsunuz. Bu, o kadar da kolay değil. Bunu iktisatçılar daha iyi anlar.

Herkes yazabilir. Biraz sancılıdır, emek ister. Bazen farkındalıktan kurtulup rahatlamak ister, gereğinden fazlasını görmekten yorulursunuz. Ben yine de seviyorum yazmayı. Cennette olsam gene yazmak isterim. Dünya dediğimiz bu yerde yaşadıklarımız ya da yaşayacaklarımız az şey mi?
-----------
www.savassenel.com
-----------
Yorumlarınız için:
savassenel@yahoo.com
MSN: savassenel@hotmail.com

RADYOCULUK GÜNLERİMDEN EDİNDİKLERİM, ÖĞRENDİKLERİM

Dünyanın her yerinde radyolar dinleniyor biliyor musunuz? Televizyon çıktığında insanlar, sinema ve radyonun öleceklerini düşündüler. Fakat bir kararsızlık döneminden sonra televizyonun her şeyin yerini alamayacağı ve de almaması gerektiği anlaşıldı. İnsanlar günlük hayatlarında, televizyon ya da diğer görsel araçların kendilerini terk ettiği yerlerde, ofislerinde, toplu taşıma araçlarında, arabalarında, radyonun ve diğer sesli yayınların iyi birer yol arkadaşı ve dost olduklarını yeniden fark ettiler.

Peki radyocu olmak, radyo programları yapmak nasıl bir şeydir? Bunu biraz anlatmaya çalışayım sizlere.

Radyo programları yapmak çok özel bir şeydir. Ben gündüz programları yapmakla birlikte daha çok gece programlarını tercih ettim. Çünkü iş saatlerim dışında kalan ve uygun olan zamanlar gece saatleriydi. Radyoculuğu hiçbir zaman tek işim olarak görmedim. Daha doğrusu bütünüyle gösteri dünyasına girmeyi planlamadım. Çünkü gösteri dünyası başka bir alemdir ve o dünyada yer almak, sonuçları çok farklı olan ciddi bir seçimdir.

Gece işlerim bitince radyoya giderdim. Ciddi bir hazırlık yapardım. Ele almak istediğim konuları, dinletmek istediğim şarkıları ve müzik çalışmalarını hazırlardım. Programlarımda çok müzik yayınlar, az konuşmaya çalışır ve daha çok dinlerdim. Popüler programlar yapmak istemedim. Popüler programlar yapmak kötü bir şey değildir. Fakat, gösteri dünyasında popüler olmanın getireceği yükü kaldırmak zordur.

Programlarıma dinleyici telefonları alırdım. Bazen bir köyden telefon alırdım. Kurtların uluduğunu duyar, köydeki zifiri karanlığı hissederdiniz. Uzaklarda bir yerde bir insana arkadaşlık ettiğinizi duyumsamak çok güzeldi. Bazen yurt dışından dinleyenler arardı. Uzaklarda, gurbette sizi dinlediklerini, özlem giderdiklerini söylerler ve teşekkür ederlerdi. Dinleyenlerime kitaplar, sanatçılar kendimce iyi olan ne biliyorsam radyo dili ve üslubuyla önerirdim. Çok mesaj vermeye çalışmazdım, işe yaramazdı bu. Beni unutsalar bile önerdiğim kitapları okumalarını isterdim. Gecenin karanlığında arkamda bir sürü şarkı, şiir ve kitap isimleri bırakarak kaybolup gitmeyi severdim.

Dinleyenlerinin bir yerde, bir seviyede kalmalarını hedefleyen programlar yapmadım. Daha çok okuyup, kendilerini daha çok geliştirip, bana da bir şeyler öğretmelerini, benimle yeni şeyler paylaşmalarını istedim. Bir gün beni aşmaları da en büyük hayalimdi. Bir radyocu için ne kadar garip bir hayal değil mi?

Ben de durmuyordum tabi ki yerimde. Kitaplar okuyor, yeni müzik albümleri araştırıyor, bu albümler radyoda yoksa satın alıyordum. Bir ara evimde geniş bir arşiv oluşmuştu.

Bazı dinleyenler yayında konuşmazlardı. Onlar ben şarkı yayınlarken beni ararlardı. Sanatçılar, yazarlar, ressamlarla konuştuk. Bir kere bile programımı övmezlerdi. Bundan hoşlanmazdım. Bana zaman ayırmalarının, beni dinlemelerinin bir işaret olduğunu ben de onlar da bilirdik. Bir keresinde bir dinleyicim Tom Hanks’in baş rolünü oynadığı “Seattle’ın Uykusuzu” adlı bir filmi önermişti. “Siz radyocular, insanlar üzerinde sandığınızdan çok daha fazla etkilisiniz. Bunu kötüye kullanmayın, iyiye kullanın demişti.”

Programlarımda adım geçmezdi. Programlarım her gün başka bir şarkıyla başlar ama aynı şarkıyla biterdi. Sabaha doğru bittiği için Beatles’ın “Here Comes The Sun” adlı şarkısını tercih ederdim. Yerli şarkılar yayınladığım programlar da yaptım.

Radyoculuk bana insanlar hakkında çok şey öğretti. Dengeleri, insanların değişik yanlarını farkına vardım. Zaman zaman bundan yoruldum da. Sonra program biter, ben eşyalarımı toplar giderdim. En güzeli de buydu bana göre. Kimse beni tanımıyor, bilmiyordu. İstediğim yerde oturup çayımı içebilir, bilinmezdim. Dinleyicilerimle hiç görüşmedim. Beni tanıyanlara radyocu olduğumu söyledim, ama beni radyodan tanıyanlara “ben oyum” demedim. Böylesi daha güzeldi.

Yağmur gibi olmak istedim hep. Beslemek, yenilemek sonra da buhar olup uçmaktı bütün istediğim. Çünkü gösteri dünyası bana göre değildi.
-----------
www.savassenel.com
-----------
Yorumlarınız için:
savassenel@yahoo.com
MSN: savassenel@hotmail.com

RADYOCULUĞUN SIRLARI

Bir zamanlar radyoculuk yaptığımı öğrenen okuyucularımdan bazıları, bana “radyocu olmanın sırlarını” soruyorlar. Aslında radyoculuğun sırlarını çözmek için, radyo dünyasındaki usta radyocuları takip etmek yeterlidir. Bununla birlikte bana sık sık fikir sorulan bir alan olduğu için bu konuda da yazmam şart oldu(!)

Birincisi, her şeyde olduğu gibi bu konuda da sizi yöneten şey, hayattaki vizyon ve misyonunuzdur. Bunlar net değilse, sadece radyoculukla ilgili olarak değil genel olarak, rüzgârın savurduğu bir insansınız demektir. Çünkü nasıl bir radyocu olmak istediğiniz, sizin hayattaki misyonunuzla ve değerlerinizle ilgilidir.

Daha net açıklamak gerekirse, misyonunuz ve hayatta hangi değerleri beslemek istediğiniz belli değilse, radyoculuğunuz da günlük hayatınızdaki telefon görüşmeleriniz, sohbetleriniz veya ilişkileriniz kadar anlamlı veya anlamsızdır.

İkincisi, kalıcı olmak istiyorsanız, kalıcı anlamda radyoculuk yapan kişilerin bir veya daha fazla ilginç ve farklı yanlara sahip olduklarını görmelisiniz. Sesleri, tarzları, yorumları veya başka bir güçlü yanları vardır ve onlar bu güçlü yanlarını farkındadırlar.

Üçüncüsü, show dünyasının getirdiği ağır yükü farkında olmalısınız. Show dünyasında olmak bambaşka bir yüktür. Kendi tarzınızı yakalayıp kitlenizi oluşturduktan sonra, kitlenizin esiri olursunuz. Bir seçim yaparsınız, ilk seçimde özgür görünseniz de onun devamındaki gelişmeler, her zaman sizin istedikleriniz olmayabilirler ve aslında olmazlar da.

Show dünyasında sürekli parlak kalabilmek, çok yoğun bir çaba ister. İlk önceleri eğlenceli gelir. Yeni insanlar tanırsınız, mikrofonun arkasındaki insanın cazibesine kapılan kişiler sizi etkilerler. Ama zamanla onların sizi değil radyodaki sesi sevdiklerini anlarsınız. Bu durumda özel hayatınızla mikrofon arkasındaki hayat farklılaşmaya başlar. Bu çizginin devam edebilmesi için çaba göstermeniz gerektiğini ve artık diğer insanlar gibi özgür olmadığınızın farkına varırsınız.

Ben radyoculuk yaparken, gündüz devam ettiğim eğitimcilik işime ek olarak ve sadece dinlenmek için radyoculuk yaptım. Programımda daha özgür olmak için sponsor bile aramadım. Bulunduğum radyonun özgür atmosferinden dolayı, (elbette yine de bazı ilkeleri hiçe saymadan) rahat davrandım. Sözgelimi programların jeneriği yoktu, her seferinde başka bir şarkıyla başlardı. Gerçek adımı da kullanmadım. Hatta bir program fazla ilgi çekmeye başladığında veya ben sıkıldığımda bıraktım. Ara verdikten sonra başka bir program yaptım. Ama kalıcı olmak istiyorsanız, daha açık bir tabirle radyoculuktan “ekmek yemek” istiyorsanız, benim gibi davranamazsınız. Dinleyiciye, sponsora ve reytinglere oynamalısınız. Bu kötü müdür? Hayır. Kalıcı olmak istiyorsanız, siz popüler olmak zorundasınız ve kalıcı olmanın yolu “kaybedenlere oynamaktan geçer” denir.

Çok okumalı, çok dinlemeli ve insanları anlamaya çalışmalısınız. Entelektüel ve karmaşık konuşmalar yapın demiyorum. Ama yalın konuşmalarınızın arkasında sağlam bir arkaplan hissedilmelidir.

İyi bir radyocu olmak için çok konuşmanız da gerekmez. Sözgelimi, programınızda gerçekten farklı müzik parçaları yayınlıyorsanız veya alanlarında birer değer olan kişileri davet edip dinleyiciye önemli şeyler sunuyorsanız, yine iyi bir radyocu olabilirsiniz.

Fakat popüler bir radyocu olduğunuz halde, hayattaki vizyonunuz ve misyonunuz olduklarını hissettiğiniz şeylere hizmet etmediğinizi düşünüyorsanız, mutsuzluk hep sizinle olacaktır. Hayatınızda “haz”, olmayacak demiyorum ama “mutluluk” başka bir şeydir.

Baş rollerini Tom Hanks ve Meg Ryan'ın oynadıkları “Seattle’ın Uykusuzu” adlı film, radyoculuk konusunda size iyi bir örnek sunabilir. Bu filmi bana, radyoculuların çok önemli şeyler yapabileceklerine inanan bir dinleyicim önermişti.

Yazdıklarım aslında çok da bilinmeyen şeyler değil. Show dünyasını biraz gözlemlediğinizde siz de bunların farkına varabilirsiniz.

----------------------
Konuyla ilgili film-kitap önerileri yapmak-almak ve yorumlarınız için:
savassenel@yahoo.com
MSN: :savassenela@hotmail.com

GERÇEK İLİŞKİLER, İÇLERİNDE ÇATIŞMALARI DA BARINDIRIRLAR

Yaşça benden büyük olan bir akrabamla, yine başka genç bir akrabam arasında sorun çıkmıştı. Yaşça benden büyük olan akrabamın eşi bana: “seninle böyle bir sorun yaşamadık, ama onunla yaşadık” diyerek, kendince benim daha nazik ve sabırlı olduğumu ima etti. Ben de bu ihtilafın ayrıntılarını bilen birisi olarak bu sözün üzerinde düşünmeye başladım. Ama konunun benim daha nazik ve sabırlı oluşumla ilgisi bulunmadığı sonucuna vardım.

Olay şöyle gelişir: Yaşça büyük olan akrabam, genç olanından bir konuda yardımcı olmasını ister. O da, bu rica üzerine sözü geçen konuda elinden geleni yapar. Genelde yapmadığı hâlde kendi inisiyatifini kullanıp tanıdıklarından rica ederek ailenin çocuğunu iyi bir dersaneye yazdırır. Ama anne, nedense, dersaneden memnun kalmadığı için idarecileri ağır bir dille eleştirir. O da bu haksız ve biraz da insafsız suçlamalar karşısında kırgınlığını dile getirir.

Bu arada da benim daha nazik bir kişi olduğum sonucuna varılır. Benim açımdaysa durum şudur:

16 yıldır tanıştığımız bu kişiyle ve ailesiyle aslında gerçek bir “ilişkim” olmamıştır. Yani ortak bir merakımız, projemiz veya ilgi alanımız bulunmamaktadır. O adet yerine gelsin diye benim hatırımı sormuş, ben de yine adet yerini bulsun diye “iyiyim, siz nasılsınız?” demişimdir. Diğer genç tanıdığımınsa onunla “gerçek bir teması”, yani ortak bir işi ve dolayısıyla bir ihtilafı söz konusu olmuştur.

Genel olarak bakıldığında genç olan akrabam, maruz kaldığı eleştirilere karşı yine de oldukça nazik davranmıştır. O kadar eleştiriye cevap vermek de onun hakkıdır diye düşünüyorum. Çünkü idarecidir, hâliyle meslekî bir duyarlığı ve otoriterliği vardır. Bunu göz önüne aldığımda, aslında verdiği tepkinin oldukça nazik olduğu sonucuna varıyorum.

Gerçek ilişkiler, içlerinde çatışmaları da barındırırlar. Neden insanlar sokaktaki birisiyle değil de eşleriyle çatışırlar? Çünkü evlidirler, birbirlerini seviyorlardır, bir ilişkileri ve ortak bir hayatları vardır. Dolayısıyla anlaştıkları konular olduğu gibi, anlaşamadıkları konular da olacaktır. Birbirleriyle herhangi bir ilgisi olmayan kişiler hangi konuda anlaşmazlığa düşebilirler ki?

Gerçek ilişkilere dönüşmeyen birlikteliklerde çatışmalar ve ihtilaflar bulunmaz. 16 yıllık bir tanışıklığımız olan yakınımızı ve eşini düşündüğümde, onlarla herhangi bir şekilde gerçek duygularımızı paylaşmadığımı, aslında hep onu idare ettiğimi, çünkü onların böyle olmasını istediklerini fark ettim. Yani söz gelimi “nasılsın?” sorusunu hiçbir zaman gerçekten merak ederek sormamışlardı. Dolayısıyla ben de onlardan gelen bu tür soruları açıklıkla cevaplamadım. Siyasî ya da aktüel konularla ilgili düşüncelerimi de onlarla paylaşmadım. Çünkü yeni veya farklı şeylere karşı açık değillerdi. Benim gibi düşünmeleri şart değildi, ama farklı bir şeyleri dinlemeye bile tahammülleri yoktu veya bana öyle bir his veriyorlardı.

Dolayısıyla çatışmamız veya ihtilafa düşmemiz için herhangi bir gerekçe de yoktu. Sizler de etrafta bu tür temaslar görürsünüz. Bunlar gerçek birer ilişki değillerdir. Gerçek ilişkilerde çatışmalar da olur. Hiçbir çatışma yoksa, taraflardan birisi sürekli taviz veriyordur veya bu iki insan birbirlerini çok da önemsemiyorlardır. İki insan, ortak bir vizyona inanmış olsalar bile, yöntemler veya strateji konusunda ihtilafları olur. Ortak bir vizyona inanmış olmak, ciddî bir ilişkiyi beraberinde getirir ve ciddî bir ilişki, içinde en azından sorgulamaları da barındırır.

Dolayısıyla, sevdiklerinizle ara-sıra çatışıyor ve ihtilafa düşüyorsanız, o kadar da üzülmeyin derim. Demek ki birbirinizi ciddiye alıyorsunuz, ortak işleriniz, projeleriniz veya ortak bir vizyonunuz var. Bu durumda yapılması gereken şey, anlaşmazlıkları sevecenlik ve hoş görüyle ele almak, ortaya çıkan bu anlaşmazlıkların derin birer çatışmaya dönüşmelerine engel olmaktır.

Tabi ki ben yukarda sözü geçen akrabalarıma aslında onlarla ciddî bir paylaşım içinde olmadığımızı söyleyecek değilim. Çünkü bunu söylemek de ciddî bir paylaşımdır, ama ne yazık ki, aramızda böyle bir iletişim düzeyi henüz oluşmadı.
-------------------------------
www.savassenel.com
------------------------------
Konuyla İlgili diğer yazılar, öneriler: Görmek istediğiniz linkin adını tıklayınız:
İletişimciyim, O Hâlde Herkesle Anlaşmalıyım (mı?)
-----------
Konuyla ilgili film-kitap önerileri yapmak-almak ve yorumlarınız için:
MSN: savassenel@hotmail.com
savassenel@yahoo.com

KİTABI ÇIKMIŞ OLAN BİR YAZAR, DOSTLARINDAN, ARKADAŞLARINDAN VE ÖĞRENCİLERİNDEN NE BEKLER?

Arkadaşlarım, dostlarım veya öğrencilerim bana kitap satışlarının nasıl gittiğini soruyorlar. Ben de “iyi gidiyor” diyorum. Hâliyle mutlu oluyorlar. Bana kitabım hakkında bu soruyu soranların çoğu kitabımı almış oluyorlar. Fakat bazıları da kitaptan haberleri olduğu hâlde, kitabımı almamış bulunuyorlar. Ama her nasılsa kitabımın çok satmasını can-ı gönülden istiyorlar! Kitabımın iyi sattığı haberiyle yaşadıkları mutluluk, onlara kendi olası katkılarını unutturuyor. “Nasılsa kitap satılıyor, ben kitabı almasam da olur” hissine kapılıyorlar.

Onlarla aramızdaki hukuk açısından bakarsak, bu durum bana “şaka gibi” geliyor ve bana bu şaka yapıldığında, şakayı yapan kişiye yukarıdaki resimdeki gibi bakmaya başlıyorum!

Başka bir deyişle bu, bir çiçeğin büyümesini yürekten istediğini söylemek, ama ona bir damla su vermemek gibi bir şey! Halbuki bu kitap-çiçek çok su götürür!

İnsanların daha iyiye gitmesini istedikleri bir konuda, aslında katılımcı olabileceklerini unutmaları nadir bir olay değil. Bunu her yerde görebiliriz. Bir konuyu geliştirebilecek kişilerden birisi olduğumuz hâlde, kendi rolümüzü nedense unuturuz veya kendi katkımızı önemsiz görürüz. İyi bir şeyin gelişimine katkıda bulunmak, sanki başkalarının görevi gibi gelir. Halbuki, sizin attığınız veya atacağınız adım da çok önemlidir.

Kendisiyle sohbet ederek saatlerinizi harcamaya hazır olduğunuz birisinin kitabını almıyorsanız, aklıma şu gelir: Paranız zamanınızdan daha kıymetli demektir. Bu da bir dostunuz olarak beni kendi adıma değil, sizin adınıza üzer. Çünkü zaman paradan kıymetlidir. Dolayısıyla bu düşünce tarzına ulaşmış olmanızı veya en yakın zamanda ulaşmanızı diliyorum.

Elbette paranızı saçıp-savurun demiyorum. Bu hiç de akıllıca bir öneri olmaz. Ama bir yazarın iyi niyet ve temennilere ihtiyacı olduğu kadar, tirajı yüksek kitaplara da ihtiyacı vardır. Burada temel ilke şudur: Benim fikirlerimin başkalarına yararlı veya bir şekilde kazanım olduklarına inanmalısınız. Tavsiyedeki samimiyetin temel göstergeleri şunlardır: Tavsiye edilen ürünün, hizmetin veya eserin yararlı olduğuna inanmanız ve onu kullanmak üzere para harcamanız. Unutmayın insanlar güzel konuşmalardan değil, yaptıklarınızdan etkileniyorlar ve sizler de öylesiniz!

Türkiye pazarına kısa bir zaman önce girdikleri hâlde başarıyı yakalamış olan katlı pazarlama şirketlerinin sırrı buradadır. Distribütörlerine ürünleri önce kendilerinin kullanmalarını, ürünleri ve hizmetleri tanımalarını, sonra tavsiye etmelerini öneriyorlar. Bazı “uyanık” kişiler, bunu da pazarlama numarası olarak açıklasalar da, bu basit bir “kurnazlık” değil, çok mantıklı bir “pazarlama taktiğidir.” Evet taktiktir, ama “kurnazlık” ve “aldatma” içermiyor.

Özetle, bana kitap satışlarımın nasıl gittiğini soran kişilere, ilgilerinden dolayı müteşekkir olduğumu söylemek isterim. Ama kitabımı kendisi almış bir şekilde bana bu soruyu soranlara daha fazla müteşekkirim! Hatta bazıları herhangi bir şekilde bir dostlarına hediye vermekleri gerektiğinde, kitabımı hediye ediyorlarmış. Bir öğrencim bunu Babalar Gününde yapmış!

Kitabımı satın alıp, okuyup tavsiye edenlere daha çok müteşekkirim diyorum çünkü onlar sayesinde, yazmaya ve okumaya daha fazla zaman ayırıp, daha çok eser verebilirim. Girişimcilere, karmaşık piyasa koşullarında yaşadıkları “travmayı” atlatmaları, gençlere hedefleri konusunda ve daha bir çok kişiye bir çok konuda daha fazla yardımcı olabilirim. Ünlü olmak mı? Onu hiç sevmedim. Ünlü olmak, benim yolumun sonu değil, olsa olsa “katlanmak” zorunda kalacağım ve “bunaltıcı” bir yan ürün olabilir.

Kitabımı büyük kitapçılarda, internet mağazalarında bulabilirsiniz. Gittiğiniz bir kitapçıda raflarda kitabımı göremezseniz, mutlaka görevlilere sorunuz. Bir yerlerden bulup-getiriyorlar!
------------------------
www.savassenel.com
------------------------
Konuyla İlgili diğer yazılar, öneriler: Görmek istediğiniz linkin adını tıklayınız:
Hayatı Iskalama Lüksün Yok!

Neden Yazıyorum? Zorum Nedir?
Size “deli”, Bana “Yazar” Derler!
Madem ki Zekîyim, O Hâlde Kitap Okumama Gerek yok! (mu?)
Okumadan Yaşanır mı?
Kitap Satın Almak, Araba Satın Almaktan Daha Zor (mu?)
Kitaplardan neler Bekliyoruz?
Okuma Etkinliğinden Tasarruf Edilir mi? Kumdan kale yapılır mı?
Kitaplar Hep Aynı Şeyleri mi Söylerler?
Çok Kitap Okudum da Hayatım Değişti!
Kitaplarla Anılmak İsterim! Fena mı Ederim?
Kitaplar Teorik Şeyler midir?
Okumanın Bana Çocuklukta Kazandırdıkları
Çocuklar Okumayı Sevebilirler mi?
İnsanları Kaynaklara ve Özellikle Kitaplara Ulaştırmazsam Patlarım!
Arabam Olmayışı Konusunda Bütün Suç Annem ve Babam da!
-----------
Konuyla ilgili film-kitap önerileri yapmak-almak ve yorumlarınız için:
MSN: savassenel@hotmail.com

savassenel@yahoo.com

ARTIK BAZI YAZILARIM BURADA OLMAYACAKLAR; BİR KİTABA TAŞINDILAR!

Bugünlerde farklı bir sevinç yaşıyorum. Bu bloglarda görmeye alışkın olduğunuz yazıların bir kısmı buradan ayrıldılar. Buradan "taşınmış olan" yazılarım, Neden?Kitap Yayınevi’nden çıkmış bulunan “Hayatı Iskalama! Lüksün Yok” adlı kitapta toplandılar. Kitapta yer alacak yazıların içeriklerini çıkarıp, onların yerlerine kitabın kapak resminin de yer aldığı duyurular koyduğum için, hangi yazılarımın kitapta yer almış olduklarını sizler de görebilirsiniz. Kitabımı şu anda özellikle www.kitapyurdu.com adresinden, diğer internet kitap sitelerinden ve kitapçılardan edinebilirsiniz.

Kitaba doğru giden yazılarım, bir dostun önerisini dikkate almamla birlikte başladı. Sevgili arkadaşım Gökhan Yorgancıgil, bundan yaklaşık 3 yıl önce bana, kendime ait bir web sitesi açmakta ağır davrandığımı, istersem bloglarda yazabileceğimi söyledi. Ben de hemen internette bir blog açtım ve sonra o blogların sayısı 15’i buldu. İlkokuldan beri süregelmiş olan yazma alışkanlığım, böylelikle internete taşınmıştı.

Benim kendilerini çok iyi tanıdığım, ama beni hiç tanımayan bazı kişiler, (herhangi bir yazılı metinden yararlanabilecek bir bakış açısına sahip olmadıklarından olsa gerek) yazarlığın herhangi bir yararı olmadığını söylemişlerdi! Bu tür kişilerin söylediklerine burada yer vermemin sebebi, onların bu yöndeki düşüncelerini önemsemem değildir. Sizin de olumlu ve uzun vadeli çalışmalarınızla ilgili olarak bu tür yorumlar duyabileceğinizi ve vaz geçmemeniz gerektiğini vurgulama arzumdur. Ben yazmaya devam ettikçe, okurlarım beni buldu. Yazılarımın bir çok kişiye umut ve yeni açılımlar vermiş olduklarını görmüş oldum.

Derken, bir gün elektronik posta adresimde bir mesaj gördüm. Bu mesajda, Neden?Kitap Yayınevi’nin Kıymetli Halka İlişkiler Sorumlusu Nazar Çiftpınar Hanımefendi, yayınevi olarak yazılarımla ilgilendiklerini ve yazılarımın bir kısmını kitap hâline getirmek istediklerini belirtmişlerdi. Ben de yayınevinin web sitesini inceledikten sonra, görüşebileceğimizi söyledim.

Daha sonra yayınevinin web sitesini inceledim ve ortak çalışmalar yapmaya hazır bir şekilde, Necati Bey ve Nazar Hanımla görüştük. Yazıların kitaba dönüşme serüveni bugüne geldi.

Bu kitabı, hayata gerçekçi ama bir yandan da olumlu bir perspektiften bakmayı becerebilen veya beceremeyen herkese önerebilir veya hediye edebilirsiniz. Ben, hayatın gerçeklerinden hiç de habersiz olmadığımı, aksine bu gerçeklere dair ciddî ve bazen de beni çok hırpalayan bir farkındalık taşıdığımı ve bunlarla birlikte yine de iyimser olabildiğimi düşünüyorum. Bu yazılarda romantik bir iyimserlik değil, acısı çekilmiş bir iyimserlik göreceksiniz.

“Olumlu mesajlar vermek kolay! Siz benim yaşadıklarımı nerden bileceksiniz?” tarzı ifadeler için cevabım da hazır!: “Sizler de benim yaşadıklarımı bilmiyorsunuz!” Bu yazılar, size arabesk gelebilecek bir tabirle "hüzün topladığı hâlde neşe dağıtmaya çalışan” bir şairin yazılarıdır.

Bu kitabı okuma kitabı olarak kullanabileceğiniz gibi, tartışma gruplarında ortak bir metin olarak kullanabilir ve fikir egzersizleri yapabilirsiniz. Hatta ders kitabı olarak bile kullanabilirsiniz. Yazılar deneme türünde yazılmışlardır ve maddeler hâlinde tavsiyeler vermektense, aslında bir şeyleri paylaşmayı amaçlamışlardır! Bu denemelere, yazarın yüksek sesle düşündüğü yazılar olarak da bakabilirsiniz.

Kitabım çıktığında onu çocuklarımdan birisi gibi bağrıma bastım. Çünkü bu yazılar ve sonunda onların bir kısmının toplandığı bu kitap, benim eserlerim gibi görünseler de, aslında onlar da, çocuklarım gibi, birer hediyedirler.
--------------------------
www.savassenel.com
--------------------------
Konuyla İlgili diğer yazılar, öneriler: Görmek istediğiniz linkin adını tıklayınız:
"Hayatı Iskalama Lüksün Yok!" adlı şiir
Nazım Hikmet Ran Hakkında
Gökhan Yorgancıgil Hakkında
Gökhan Yorgancıgil ile yapılmış olan bir öportaj
www.kitapyurdu.com
Neden Yazıyorum? Zorum Nedir?
Size “deli”, Bana “Yazar” Derler!
Madem ki Zekîyim, O Hâlde Kitap Okumama Gerek yok! (mu?)
Okumadan Yaşanır mı?
Kitap Satın Almak, Araba Satın Almaktan Daha Zor (mu?)
Kitaplardan neler Bekliyoruz?
Okuma Etkinliğinden Tasarruf Edilir mi? Kumdan kale yapılır mı?
Kitaplar Hep Aynı Şeyleri mi Söylerler?
Çok Kitap Okudum da Hayatım Değişti!
Kitaplarla Anılmak İsterim! Fena mı Ederim?
Kitaplar Teorik Şeyler midir?
Okumanın Bana Çocuklukta Kazandırdıkları
Çocuklar Okumayı Sevebilirler mi?
-----------
Konuyla ilgili film-kitap önerileri yapmak-almak ve yorumlarınız için:
MSN: savassenel@hotmail.com
savassenel@yahoo.com

YAZARLIK YÜRÜMEYE BENZER; HERKES YÜRÜR, AMA…(VERDİĞİM YAZARLIK DERSLERİ HAKKINDA)

Bir çok kişi, yazma işinin başlı başına bir alan olduğunu anlamakta güçlük çekiyor. Bir şeyleri duyumsamak, bilmek veya yaşamak, yazmak için yeterli görülebiliyor.

Duyumsamak, bilmek veya yaşamak birer kazançtır ve elbette size yazmak için eşsiz malzemeler sağlayabilirler. Ancak, ilk üçü herkeste ister-istemez bulunan birer özellik iken, yazmak bir kazanımdır. Bunu söylerken, yazarlığın herkesin yapabileceği bir şey olmadığını kast etmiyorum. Bendeniz, bir çok okurumu, arkadaşımı, dostumu veya öğrencimi yazmaya teşvik eden birisiyim. Teorik olarak, herkesin bir şeyler yazabileceğine inanırım. Fakat bu inancım sadece, yazmak konusuna karşı gerekli duyarlığı ve saygıyı duyan kişilerin hayatında gerçeğe dönüşür.

Kâğıdı ve kalemi alan herkes bir şeyler yazabilir. Ama zihninizdekileri ve kalbinizdekileri tam anlamıyla veya tam anlamına yakın bir şekilde kâğıda dökmek zordur. İşte temel sorunlar burada, yani duygu ve düşüncelerin yazıya dökülmesi aşamasında ortaya çıkarlar. Başka bir deyişle, yazarlığı farklı bir iş ve profesyonel bir alan hâline getiren, buradaki sorunlarla yüzleşme ve onları aşma becerisidir.

Bir hevesle yazmaya başlayan kişiler bazı noktaları göz ardı ederler veya genellikle bunlardan haberleri yoktur.

Birincisi kişi kendi anadillinde de konuşup-yazsa, aslında tercüme yapmaktadır. Yani yazmakta olan kişinin ana dilinin Türkçe olduğunu düşünelim; Bu kişi, aslında düşüncelerini veya duygularını Türkçe’ye tercüme etmektedir. Çünkü düşünceler ve duygular zihnimizde Türkçe olarak değil, aksine herhangi bir dilden bağımsız olarak doğarlar ve yine herhangi bir dilden bağımsız olarak var olmaya devam ederler. Biz onları yazıya dökerken, aslında onları Türkçeye tercüme ederiz. Dolayısıyla bütün tercüme çalışmalarında söz konusu olan sorunlar, anadilinizde yazarken de ortaya çıkarlar: Kendimizi iyice okumak, neler hissettiğimizi veya düşündüğümüzü iyice anlamak, uygun kelimeler, tamlamalar, ifadeler veya deyimleri bulup aslına sadık bir şekilde tercüme yapmak gibi.

İkincisi, tercümeden bir farklı olarak ortaya çıkan bir konu vardır. Tercüme yaptığınız bir eserde her şeyi tercüme edersiniz. Size hangi metin verilmişse ve tercüme etmeniz istenmişse, onu kısaltmadan veya kendinizden fikir olarak bir şey katmadan başka bir dile aktarırsınız. Fakat zihninizin ve kalbinizin söylediklerini tercüme ederken, yani yazıya dökerken, seçimler yapmanız gerekir: Hissedip-düşündüklerinizden hangi sonuçlara ulaşıyorsunuz? Zihninizden veya kalbinizden geçenleri ne amaçla kâğıda dökeceksiniz? Yazınızda bu fikirlerin veya duyguların hangilerine yer vereceksiniz ve okuyucuyu nereye götürmek istiyorsunuz? Okuyucunun neler düşünmesini, neler hissetmesini ve ne yapmasını istiyorsunuz?

Üçüncüsü, okuyucu sizin eseriniz olan metinleri okurken yalnızdır. Anlamadığı yerleri size sorma imkânı yoktur. Dolayısıyla yazdıklarınız hem içerik olarak, hem de imla kuralları ve dil kullanımı açısından açık ve anlaşılır olmalıdırlar. İçerik olarak belli bir kitleyi hedeflemiş ve yazdıklarınızı anlamak konusunda sorumluluğu okuyucunuza yüklemiş olabilirsiniz. Yani yazılarınız belli bir birikimi gerektiriyor olabilir. Ama acı gerçek şu ki, anlayacak birikimim olduğu hâlde anlayamadığım bir çok yazı görüyorum ve aslında belli bir süre geçtikten sonra kendi yazarının da o yazıyı anlamayacağını düşünüyorum!

Çünkü bu türden yazılardaki çoğu ifade, okuyucu zihninin anlayacağı açıklıkta değiller. Bunun sebebi de, yazarın bir ana fikri olmaması, kelimeleri ve imla kurallarını düzgün bir şekilde kullanmaması veya başka yazarları yeterince okumamış olması, yani çıraklık yapmıyor olmasıdır.

Bir konuda başarılı olan kişilerin, kendilerini yazarlıkta da iyi görme hatası da, onların başarısızlığını hazırlayan etkenlerdendir. Mesela kişinin konuşmaları oldukça iyidir. Dolayısıyla kendisini yazarlık konusunda da başarılı görür. Kişinin bir gün yazarlık konusunda da “başarılı olacağına inanması” hata değildir. Ama bir başka bir alanda başarıyı yakalamış olduğu için yazarlıkta da otomatik olarak başarılı olduğuna inanması yanlıştır. Kendilerine şu soruyu sorsalar yetecek: “Yahu ben yıllardır konuşmalar yapıyorum ve bu başarım zamanla beslendi. Ama yazarlık geçmişim o kadar uzun değil: Nasıl oluyor da kendimi bu konuda da başarılı sayıyorum?”

Evet dostlar, acı gerçek şu: Yazmak da bedel istiyor. Yazdığınızın on katı kadar okumuyorsanız ve sık sık da yazmıyorsanız, dikkatli olun derim. Yoksa yazdıklarınız diğer alanlardaki başarınızı da gölgeleyebilir.

Verdiğim yazarlık dersleri fikri de buradan doğdu. Yazarlık konusunda bir farkındalık vermek ve yol göstermek fikri beni bu konuda dersler vermeye itti. Evet, herkes yürüyebilir, ama yürümeden yürümeye fark vardır. Nasıl yürüdüğünüz sizi ilgilendirir. Ama bırakmak istediğiniz etkiyle yürüyüşünüz arasındaki ilişki kopuksa, o zaman sorun var demektir. Sözgelimi bir kavgaya süklüm-püklüm yürüyerek girerseniz, sonu hüsran olur. Yazarlık da böyledir.

Yanlış mı düşünüyorum?
--------------------------
www.savassenel.com
--------------------------
Konuyla İlgili diğer yazılar, öneriler: Görmek istediğiniz linkin adını tıklayınız:
Yazılı ve Sözlü İletişim Konusunda Önemli İlkeler
Neden Yazıyorum? Zorum Nedir?
Size “deli”, Bana “Yazar” Derler!
Madem ki Zekîyim, O Hâlde Kitap Okumama Gerek yok! (mu?)
Okumadan Yaşanır mı?
Araba Satın Almak, Kitap Satın Almaktan Daha Zor (mu?)
Kitaplardan neler Bekliyoruz?
Okuma Etkinliğinden Tasarruf Edilir mi? Kumdan kale yapılır mı?
Kitaplar Hep Aynı Şeyleri mi Söylerler?
Çok Kitap Okudum da Hayatım Değişti!
Kitaplarla Anılmak İsterim! Fena mı Ederim?
Kitaplar Teorik Şeyler midir?
Okumanın Bana Çocuklukta Kazandırdıkları
Çocuklar Okumayı Sevebilirler mi?
İnsanları Kaynaklara ve Özellikle Kitaplara Ulaştırmazsam Patlarım!
Arabam Olmayışı Konusunda Bütün Suç Annem ve Babam da!
-----------
Konuyla ilgili film-kitap önerileri yapmak-almak ve yorumlarınız için:
MSN: savassenel@hotmail.com
savassenel@yahoo.com

"ŞAİR RUHLU” OLABİLİRSİNİZ, AMA “ŞAİR” OLMAK BAŞKA BİR ŞEYDİR

Şiir ve edebiyatla ilgilendiğimi bilen bir dostum, bana uzun zaman önce, bir defterin içinde yer alan “şiirler” gösterdi. Bu defterin sahibinin bu şiirleri bastırmak istediğini ve kitabın gelirini de ihtiyaç sahiplerine harcamak istediğini belirtti. Ben de deftere baktım. İlk geldikleri gibi yazılmış ve sonra bir daha dokunulmamış olan bir sürü çalışma vardı. Bunlarda, şiirselliğe has bir dil kullanımı yoktu. Kısacası, sözü geçen bu çalışmalar, benim “durum raporu” dediğim, “yorgunum”, “aşığım”, “sana hasretim” vs gibi şeylerin söylendiği satırlardı.

Ben defter hakkında fazlaca yorum yapmadım.

Buna benzer bir olayı, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yabancı Diller Eğitim Bölümünde öğrenciyken yaşamıştım. Genç bir bayan, hocaların ofislerinin nerede olduklarını sordu. Ben de hangi hocamızı aradığını sordum. Kendisinin şair olduğunu ve şiirlerini bir hocaya göstermek istediğini söyledi. Ben de, bölümümüzde çalışma alanı Türk edebiyatı olan bir hocamız olmadığını söyleyip, şiirleriyle ilgil sorular sordum. Yaklaşık 300 şiiri olduğunu söyledi. Ben de T. S Eliot gibi 80 yaşında vefat eden bir şairin 250 şiiri bulunduğunu ve o bayana, bu yaşta bu kadar “şiiri” nasıl yazdığını sordum. Cevabı, ne yazık ki, tahmin ettiğim türden bir açıklamaydı: Kendisine sürekli ilham geldiğini, hepsini hemen kâğıda geçirdiğini ve şiirlerinin üzerlerinde çalışmaya da gerek görmediğini belirtti. Ben de ona, Mustafa Kutlu Beyi şiirlerini gösterebileceği bir isim olarak tavsiye ettim. Acı gerçekleri kendisinden daha yaşlı ve olgun birisinden duyması daha iyi olacaktı!

Şiirin “durum raporu” olmadığını, şiirin görevinin bilgi vermek veya şairin duygularını okuyucuya haber vermek değil, bu duyguları okuyucuya hissettirmek olduğunu bir çok “şair adayına” sıklıkla anlatmak zorunda kalıyorum.

Güçlü bir şair, size üşüdüğünü anlatmak istiyorsa, bunu sadece “üşüyorum” diyerek yapmaz. Seçtiği kelimeler, kullanımlar, tamlamalar veya ifadeler, size üşüdüğünüz hissini verir ve dolayısıyla da şairin üşüdüğünü size hissettirirler. Bir şair “üşüyorum” diyorsa, aslında size vermek istediği duygu muhtemelen “üşümekten” başla bir şeydir. Mesela Attila İlhan “hüzünlüyüm” yerine “kadeh gibi buğulanıyorum” der. Sizce bu iki ifadeden hangisi şairin hüznünü daha iyi anlatıyor?

Meslekleri veya kişilikleri gereği net ve açık gerçeklerden hoşlanan kişilerin şiire uzak kalmaları bundandır. Onlar bir şey varsa, “hissetmekten” çok, o durumu “bilmek” isterler. Ama insanları harekete geçiren şey, sadece gerçekler değildir. O gerçeği içlerinde duyumsamak, yani hissetmektir.

Sizinle –kabul ederseniz- paylaşmak istediğim hikâye bunu çok iyi anlatır: Görme engelli bir dilenci, önünde “Ben Körüm” yazan bir tabela asılı bir şekilde dileniyormuş. Derken, birisi ona seslenmiş: “Dostum, göğsünde aslı duran tabeladaki yazıyı değiştireyim. Sana eskisinden daha çok kişi sadaka verecek!” Dilenci de, bu isteği geri çevirmemiş ve adamın tabeladaki yazıyı değiştirmesine izin vermiş. Dilenci adama mesleğini sorunca, adam: “Ben şairim!” demiş ve yazıyı değiştirdikten sonra gitmiş. Gerçekten de, dilenciye para verenlerin sayısı artmış. Dilenci bu durumda hem sevinmiş hem de meraklanmış. Adamın ses tonundaki sevecenlik ve verdiği güven duygusuyla, ne yazdığını ona sormamış olduğu için, kendisine para veren başka birisine: “Benim göğsümdeki küçük tabelada ne yazıyor?” diye sormuş. Soruyu duyan adam, üzerinde taşıdığı tabelada ne yazdığını bilmeyen dilenciye şaşırmış, ama soruyu da cevaplamış: “Tabelanızda “çocuğumun yüzünü hiçbir zaman göremeyeceğim!” cümlesi yazılı!” demiş.

“Ben körüm!” ifadesiyle “Çocuğumun yüzünü hiçbir zaman göremeyeceğim!” ifadesini sizler karşılaştırın. İkisinde de bilgi var. Ama hangisi etkileyici ve okuyanı harekete geçiren bir özelliğe sahip, siz karar verin.

Geçenlerde bir bankanın açtığı bir şiir yarışmasına çok şaşırtıcı bir sayıda şiir dosyası gelmişti. Bu sayının, şiir kitaplarının Türkiye’deki baskı ve satış rakamlarıyla uzaktan yakından ilgisi yoktu. Buradan çıkan sonuç şudur: Şair ruhlu insanlarımız da şiir okumuyorlar, ama günün birinde her nasılsa birer “şair” olup çıkıyorlar.

Hiçbir sanat dalında, sizden önce ortaya konmuş olanları incelemeden, başarılı olmazsınız. Bu şiirde de geçerlidir. Şair ruhunu kaliteli şiirlerle kâğıt üzerinde gerçeklemek isteyen kişiler, sadece şiir değil, müzik, edebiyat, sosyoloji vs gibi branşlarla da ilgilenmelidirler. Bir öğrencim bana bir gün şaşkınlık içinde şunu söylemişti: “Hocam, şairler ne kadar kültürlü ve bilgili oluyorlar!” Şair, şiirini okuduklarından, gördüklerinden, dinlediklerinden, kendi duygu ve düşüncelerinden süzen kişidir. Bir keresinde bir kilo gül yağı elde edebilmek için kaç ton gülün preslenmesi gerektiğini duymuş ve şaşırmıştım. Hayatın içinden “şiir damıtmak” da bundan farklı bir şey değildir.

Aziz Nesin: “Türkiye’de her 3 kişiden 4’ü şair” derken, sanırım şairliğin ne kadar hafife alındığını kast ediyordu. Bir gün şair ve yazar İsmet Özel Bey’e “neden herkes şiirden anlamıyor?” diye sorma şansım olmuştu. O da bana: “Herkesin şiirle ilgilenmesi gerekmiyor zaten. Dert etmeyin” anlamında bir cevap vermişti.

Evet şair ruhlu olan herkes, şair olmayacak. Ama siz gerçekten “şair” olmak istiyorsanız, tavsiyelerimi gözden geçirin derim!
--------------------------
www.savassenel.com
--------------------------
Konuyla İlgili diğer yazılar, öneriler: Görmek istediğiniz linkin adını tıklayınız:
Şairlerle İlgili Hatıralarım
Kadınlar Neden Şairleri Sevmezler?
Neden Bazı Sorular Beni Şaşırtıyor?
Sanat Eserleri Ne İşe Yararlar?
Sanatçılar ve Ağustos Böcekleri
-----------
Konuyla ilgili film-kitap önerileri yapmak-almak ve yorumlarınız için:
MSN: savassenel@hotmail.com
savassenel@yahoo.com

HABERLEŞMEK, EN TABİÎ HAKKIMIZDIR DERİM BAŞKA ŞEY DEMEM!

Bir haber programını seyrederken, ilginç olaya tanık olmuştum. Bu haber, medya’nın insanları “gerzekleştirme” sürecinde nasıl bir role sahip olduğunu anlamam konusunda ilginç bir örnekti.
Yoksul olduğu için belediyeye başvuran ve çocuklarının bakımı konusunda yardım isteyen bir bayanın, bu görüşme sırasında cep telefonu çalmıştır. Haber programında bu durum bir “çelişki” olarak verilir. Yoksul olan bir insanın cep telefonu olmamalıdır. O zamanlar, ben de haberciye hak vermiştim. Ama şu anda bu yorumu çok “saçma” buluyorum.

Bir insan, yoksulsa ve bu durumdan kurtulmaya çalışıyorsa, bu, bazı kaynak kişilerle iletişim halinde olmasını gerektirir. Eğer bütün gün bir yerlere gidiyorsanız ve hareket halindeyseniz, insanlar size nasıl ulaşabilirler? Cep telefonu gibi bir araç varsa ve kendi bütçenize göre veya borç alarak bunlardan bir tane edinmeniz sizi ulaşılır kılıyorsa, neden bu cihazı kullanmayasınız? Cep telefonu çok pahalı bir cihaz mıdır?

Dilenci olmakla, yoksul olmayı karıştırmamakta yarar var derim. Zaman içinde şu kanıya vardım: Kim daha çaresiz bir şekilde dileniyorsa, ona para veriyorsunuz. Çünkü dilencinin tezgâhtarlığı ve ustalığı buradadır: Elinden geldiği kadar çaresiz görünmek. Eminim siz de zaman zaman dilencilere yardım yapıyorsanız, siz de en çaresiz şekilde yalvaranlardan etkileniyorsunuzdur. Fakat yoksul veya bir konuda yoksun olup bu durumdan kurtulmak isteyen insanları dilencilerle karıştırmamak gerekir. Onlar dilenci değillerdir.

Cep telefonu olan bir dilenciye sadaka vermek istemezsiniz. Ama yoksul olan ve “ucuz” bir model cep telefonu olan birisine yardım etmelisiniz. Çünkü yoksulluktan kurtulmanın en birinci ilkesi, çok insanlarla tanışmak ve “ulaşılabilir” olmaktır.

Tom Hanks Ve Catherine Zeta Johns’un başrollerini oynadıkları “Terminal” adlı filmde, Tom Hanks, iş başvurusu yapar ama ona ulaşmaları için verebileceği bir telefonu yoktur. Havaalanında bulunan ve halka açık telefonlardan birisinin numarasını verir. Sonra o telefonun yanında beklemeye başlar. “Telefon, her an çalabilir ve gelen aramayı kaçırabilirim” endişesiyle tuvalete bile gidemez. Sonra telefon çalar ve Tom Hanks’e işe başka birisinin alındığı söylenir. O da telefonu kapatır kapatmaz, koşarak tuvalete gider.

Cep telefonu, bilgisayar, fotoğraf makinesi gibi araçların sadece parası olan veya zengin kişilere has olduğunu düşünmek büyük bir yanlıştır. Yoksulluk veya parasızlık çeken birisinin yapması gereken ilk şey ne yapıp ne edip kart bastırmak ve bir cep telefonu edinmektir. Bundan sonra onun yetenekleri doğrultusunda üretmesini sağlayacak olan başka bir aracı belki borç alarak veya belki de hibe alarak edinmesidir.

Elbette yeterli geliri olmadığı hâlde, lüks telefonlar kullanmaktan söz etmiyorum. Ama yoksulluğunu veya içinde bulunduğu zor şartları aşmak isteyen insanların iletişim haklarını kullanmaları gerekir ve bu konuda teşvik edilmelidirler diye düşünüyorum.
--------------------------
www.savassenel.com
--------------------------
Konuyla İlgili diğer yazılar, öneriler: Görmek istediğiniz linkin adını tıklayınız:
Edinilmiş Gerzeklik” Konusunda Öneriler
”Edinilmiş Gerzeklik” Konusunda Yerli Televizyon Dizilerinin Rolü
Sanal Alemde Sohbet Etmenin İncelikleri
”Randevusuz Çıkmam!” Desem, Çok mu Havalı Olurum?
Sosyalleşmek Masraflıdır
-----------
Konuyla ilgili film-kitap önerileri yapmak-almak ve yorumlarınız için:
MSN: savassenel@hotmail.com
savassenel@yahoo.com

MSN, SKYPE, GOOGLE VEYA YAHOO MESSENGERLA ONLINE-SESLİ İNGİLİZCE DERSLERİ

İNGİLİZCE ÖĞRENMEK İSTEDİĞİNİZ HALDE ZAMANSIZLIK YÜZÜNDEN KURSLARA GİDEMİYOR MUSUNUZ? SİZE UYGUN BİR PROGRAM MI İSTİYORSUNUZ? O ZAMAN BURADAN BUYRUN>

İŞKENCE ALETLERİ DEYİNCE AKLINIZA NE GELİR?

Bu yazım, Neden?Kitap Yayınevi’nden çıkmış bulunan

“Hayatı Iskalama Lüksün Yok!”

adlı kitabımda yer almaktadır.

Kitabın yayınevinin sitesinde yer aldığı sayfaya ulaşmak için tıklayınız:

www.nedenkitap.com

Saygılar

Savaş ŞENEL

www.savassenel.com

NE KADAR OKUNAKLI OLURSANIZ OLUN, SİZİ OKUYACAK BİRİSİ LAZIM! (14)

Bu yazım, Neden?Kitap Yayınevi’nden çıkmış bulunan

“Hayatı Iskalama Lüksün Yok!”

adlı kitabımda yer almaktadır.

Kitabın yayınevinin sitesinde yer aldığı sayfaya ulaşmak için tıklayınız:

www.nedenkitap.com

Saygılar

Savaş ŞENEL

www.savassenel.com

İLETİŞİM KURMAK, HERKESİN DOĞAL OLARAK SAHİP OLDUĞU BİR BECERİDİR(Mİ?) (13)

Bu yazım, Neden?Kitap Yayınevi’nden çıkmış bulunan

“Hayatı Iskalama Lüksün Yok!”

adlı kitabımda yer almaktadır.

Kitabın yayınevinin sitesinde yer aldığı sayfaya ulaşmak için tıklayınız:

www.nedenkitap.com

Saygılar

Savaş ŞENEL

www.savassenel.com

İNSANLAR NEDEN İLETİŞİM ARACI OLARAK BIÇAKLARI/ SİLAHLARI KULLANIRLAR? (12)

Bu yazım, Neden?Kitap Yayınevi’nden çıkmış bulunan

“Hayatı Iskalama Lüksün Yok!”

adlı kitabımda yer almaktadır.

Kitabın yayınevinin sitesinde yer aldığı sayfaya ulaşmak için tıklayınız:

www.nedenkitap.com

Saygılar

Savaş ŞENEL

www.savassenel.com

İLETİŞİMDE DUYGU AKTARIMI NEDEN ÖNEMLİDİR? (11)

Bu yazım, Neden?Kitap Yayınevi’nden çıkmış bulunan

“Hayatı Iskalama Lüksün Yok!”

adlı kitabımda yer almaktadır.

Kitabın yayınevinin sitesinde yer aldığı sayfaya ulaşmak için tıklayınız:

www.nedenkitap.com

Saygılar

Savaş ŞENEL

www.savassenel.com

NEDEN İNSANLAR KONUŞURKEN YABANCI KELİMELER KULLANIR? (10)

Yıllarca İngilizce öğreten biri olarak Türkçe konuşurken yabancı kelimeler, sözgelimi İngilizce kelimeler kullanmaktan kaçındım. Aslında hangi kelimelerin yabancı olduğu, hangilerinin olmadığı sıkça tartışılıyor. Benim bu yazımda sözünü ettiğim kelimeler daha çok sesletimiyle yabancı olduğu hemen "sırıtan" kelimeler. Sözgelimi, “bugün off oldum” ifadesinde yer alan “off” kelimesi gibi. (Not: bu cümleyi kullanan birisi, gününün verimli geçmediğini anlatmaya çalışıyor)

Türkçe konuşurken yabancı kelimeler kullanmanın bir kaç sebebi olduğunu düşünüyorum:

Birincisi, Türkçe’de karşılığı olan kelimeleri kullanmak konusundaki dikkatsizliktir. Yabancı kelimeyi çok duyan veya yabancı dil öğrenen kişiler bunu yaparlar. İnsanlar yeni öğrendikleri kelimeleri ağızlarından kaçırabilirler. Bu mazur görülebilir. Ama sıkça tekrarı can sıkıcı bir konu olabilir.

İkincisi, konuşmalarında yabancı kelimeler kullanan biri ana dilini de iyi bilmiyor olabilir. Elimizde bulunan parçalı kumaşları birleştirip, sözgelimi masa örtüsü yaptığımız gibi, tam olarak bilmediğimiz iki dili de birleştirip derdimizi anlatmaya çalışabiliriz. Ana diline hâkim olmayanlar, sık sık yabancı kelimeler kullanırlar. Bu tür insanlar, sözgelimi İngilizce konuşurken de Türkçe kelimeler kullanırlar. Çünkü ne anadillerini ne de yabancı dili tam olarak bilmediklerinden, bir oradan bir buradan devam ederler.

Üçüncü sebep de bugünlerde zayıf düşürülen Türkçemizdir. Sadeleştirme adına güdükleşen bir Türkçe’yle konuşuyoruz. Sözgelimi Türkçe’de tartışma diyoruz. “Babamla tartıştık” diyen birisinin babasıyla kavga mı ettiğini yoksa fikir alışverişi mi yaptığını anlamak mümkün değildir. Halbuki müzakere, münazara, münakaşa v.s gibi kelimeler sadeleşme kurbanı olmasalardı, bu kadar sıkıntı yaşamazdık. Oysa İngilizce’de nüans belirten bir yığın kelime vardır. (Discussion, despute, debate v.s)

Dördüncüsü, bazı mesleki alanların başka ülkelerde doğmasıdır. Sözgelimi, internetle ilgili terimlerin İngilizce olması neredeyse kaçınılmazdır. Türkçeleştirmeye çalıştıkça da konu daha bir karışık hâl alıyor. Bu, durumda ne yapılabilir, uzun uzun tartışmak, müzakere etmek gerekiyor.

Çok acıdır ki, bana “İngilizce, Türkçe’den daha zengin sanırım” diyen öğrencilerim olmuştur. Burada biraz haksız bir durum da vardır. Bunu söyleyen öğrencilerimin bazıları aslında Türkçe’yi bilmemektedir. Yani, fikir dünyası bazı kavramları kendi anadilinde de öğrenmeye mecbur kalmamıştır. Kendi ana dilinde roman okumadan, yabancı dilde romanlar ya da metinler okuyunca, bazı kavramlarla önce yabancı dilde tanışmıştır. Aslında ana dilinde de olan bu kavramların, İngilizce’nin veya başka bir dilin malı ve zenginliği olduğunu sanmaktadır.

Anadilimizi tanıyalım. Bu ifade “yerli malı kullanalım” gibi bir ifade oldu ama, siz benim ne demek istediğimi sanırım anlıyorsunuz.
-----------
www.savassenel.com
-----------
Yorumlarınız için:
MSN: savassenel@hotmail.com

“RANDEVUSUZ ÇIKMAM!” DESEM ÇOK HAVALI MI OLUR? (9)

Kendisinden randevu istediğinizde, karşınızdaki kişi “randevuya ne gerek var yahu? İstediğin zaman gel” diyorsa, Sakın ola fazla sevinmeyin. Eğer beş dakika uğrayıp selam verecekseniz sorun yok. Ama ciddî bir şeyler konuşacaksanız, ziyaret edeceğiniz kişinin sizi çok ciddiye almadığını bilin.

Bazı kişiler zaten çok yoğundurlar, gerçekten de randevu veremezler ama siz de kırmak istemezler. Sizi davet ederler. Bu kişiler, aslında sizinle ilgilidirler ama hayat tarzları bir anda bir kaç kişiyle görüşmelerini gerektiriyor olabilir. Bu yazı, bu tür kişilere sitem içermiyor.

Fakat randevu almak neden önemli, size açıklamak isterim

Beni en çok bekletenler veya en verimsiz görüşmeleri yaptığım kişiler, “randevuya ne gerek var?” diyenlerdir. Çünkü size randevu vermemeleri aslında sizinle çok da ilgilenmeyecekleri veya ilgilenemeyecekleri anlamına gelir. Çünkü “randevu vermedikleri” için sizin gittiğiniz süre zarfında başka misafirleri de olur ve sizinle tam olarak ilgilenemezler.

Randevu vermeyişlerinin diğer bir sebebi de, sizi günlük hayatlarına monte etme alışkanlıkları olabilir. Başka bir ifadeyle sizinle birlikteyken bilgisayarlarının monitörüne bakmaya devam ederler. Telefon görüşmelerine ara vermezler. Size randevu vermeye gerek duymamalarının anlamı, “ben zaten işlerime yapmaya devam edeceğim, sen merak etme, benim programımı bozamazsın” anlamına geliyor olabilir.

Görüşmek istediğiniz kişi size “on dakikam var. Sizinle on dakika görüşebilirim, şu saat gelin” diyorsa bu güzel işarettir. Sizinle on dakika da olsa büyük ihtimalle dolu dolu ilgilenecektir.

Buradan yola çıkarak, tevazu işareti sandığımız şeylerin aslında ilgisizlik işareti olduklarını söyleyebilirim. “Randevuya gerek yok canım” ifadesi aslında tevazudan çok özensizlik anlatır. Sizin olaya yüklediğiniz ciddiyeti ortadan kaldırıp, kendi özensizliklerini hoş gösterme çabasıdır.

Konu biraz farklı olsa da ”paranın ne önemi var” diyenlerin tavrı da aslında budur. Para gibi “önemli” bir kavramın önemini göz ardı ederek, sanki ilerde size açacakları maddî yaraların pansumanını daha önceden yapıyor gibidirler. “Randevuya ne gerek var” diyen kişi de “paranın ne önemi var” diyen kişi de sonunda sizi göz ardı eder ve kendi işlerine bakarlar. Bu iki ifadenin ortak yanı, telaffuz edenlerin sizi değil, sadece kendilerini düşünmeleridir.

Bu sebeple bütün görüşmelerimde randevu almaya veya randevu vermeye çalışırım. Kendimi görüşmeye hazırlarım. Kendi ofisimi düzenlerim. Eksikleri gideririm. Görüşmeye hazır hissetmek hoşuma gider. Randevu almadan ziyaret ettiğim dostlarım eğer benimle ilgilenemezlerse fazla şaşırmam veya alınmam. Aslına bakarsanız, mekânlarına girmeden önce telefon ederim geldiğimi haber veririm. Müsait değilse de yanına gitmem. Baskın yapmak hoşuma gitmez!

Bu sebeple randevu almadan bir yere gitmeyin ve bütün ayrıntılar ın net olduğundan emin olmadan da iş anlaşması yapmayın derim.

Yanlış mı derim?
-----------
www.savassenel.com
-----------
Konuyla ilgili film-kitap önerileri yapmak-almak ve yorumlarınız için:
MSN: savassenel@hotmail.com

İYİ BİR DİNLEYİCİ OLMANIN AFETLERİ- ZARARLARI (8)

Bu yazım, Neden?Kitap Yayınevi’nden çıkmış bulunan

“Hayatı Iskalama Lüksün Yok!”

adlı kitabımda yer almaktadır.

Kitabın yayınevinin sitesinde yer aldığı sayfaya ulaşmak için tıklayınız:

www.nedenkitap.com

Saygılar

Savaş ŞENEL

www.savassenel.com

İLETİŞİMCİYİM, O HALDE HERKESLE ANLAŞMALIYIM (MI?) (7)

Sağlıklı bir iletişim kurmak, karşımızdaki insan ya da insanlarla anlaşmanın ilk şartı sayılabilir. Bununla birlikte, iletişim kurmakla, anlaşmak arasında fark vardır. İletişim, mutlak anlamda anlaşmak değildir. Sağlıklı iletişim kurmak, her koşulda karşımızdaki insanla anlaşmayı garanti etmez. Fakat, iyi bir iletişim kurulursa, anlaşamadığınız noktaları ortaya çıkarabilir, bunları çözmeye çalışabilirsiniz. Hiç değilse, “şu sebepten dolayı anlaşamadık” deme şansına sahip olursunuz.

İletişim, "karşımızdaki kişiye kendimizi anlatabilmek ve karşımızdaki insanı da anlamaktır." Tamamıyla anladığımız bir kişiyi onaylamak ya da onun bizi onaylaması, iletişimin mutlak bir parçası değildir. İki insanın sürekli birbirlerini onaylamaları da iletişim kurdukları anlamına gelmez. Aslında, tarafların durmadan birbirlerini onayladıkları bir durum, biraz da şüpheli bir durumdur.

İletişim kurarsak, sözgelimi karşınızdaki insanın neden kaba biri olduğunu, onu bu hale getiren sebepleri anlayabilirsiniz. Bunu anlamanız, o insana yardım etmenizde işe yarayabilir. Ama o insanın kabalığını onaylamanızı gerektirmez. Hele kabalığından sıyrılma çabası yoksa, çok iyi bir iletişim kursanız da, o kişiyle anlaşmanız hâlâ mümkün değildir.

Anlaşmaya giden yolun en önemli parçası sağlıklı bir iletişimdir. Fakat “İletişim eşittir anlaşmak” düşüncesi, ne yazık ki yanlıştır.

Bu açıdan, iletişimi iyi olan kişilerin herkesle oturup kalkmasını beklemek, herkesle iyi geçinmesini ummak, gereksiz şeyler beklemek anlamına gelir. Herkesle oturup kalkmak, zaman kaybı getiren hem de biraz politikaya kayan bir tavırdır. İyi iletişimciler, bu becerilerini herkesle anlaşmak için değil, kimlerle anlaşabileceklerini, kimlerle ortak çalışmalar yapabileceklerini bulmak için kullanırlar. Herkesle anlaşıyor görünmek, iletişimcilik değil politikacılıktır. Politikacı olmak için iyi bir iletişimci olmak mutlaka şart değildir, iletişim liderlik için şarttır.

Karşınızdaki kişiyle anlaşmanın mümkün olup olmadığını anlamak, nerede bırakacağını bilmek ve gerektiği zaman ortadan kaybolabilmek de, iletişimciliğin gereklerindendir.

İletişimciliğin, insan ilişkilerinde kendini geliştirmenin, herkesin ya da her devrin adamı olmaktan farklı olduğunu bilmelidir.
-----------------

www.savassenel.com

-----------------
Yorumlarınız için:
MSN: savassenel@hotmail.com

TEMEL İLE İDRİS'İN İLETİŞİM HİKAYESİ (6)

Bu yazım, Neden?Kitap Yayınevi’nden çıkmış bulunan

“Hayatı Iskalama Lüksün Yok!”

adlı kitabımda yer almaktadır.

Kitabın yayınevinin sitesinde yer aldığı sayfaya ulaşmak için tıklayınız:

www.nedenkitap.com

Saygılar

Savaş ŞENEL

www.savassenel.com

DANIŞMANLAR, ASLINDA YİNE SİZE DANIŞIRLAR (5)

İlgili olduğum alanlarda bana danışan kişilere çok soru sorarım. Elbette bunun sebebi, onların özel hayatları konusunda meraklı olmam değil değil, onların ihtiyaçlarını ve beklentilerini elimden geldiği kadar anlama çabasıdır. Çünkü aslında, karşımdaki kişilerin sorduğu soruların cevapları yine kendilerinde gizlidir.

Danışmanlar, aslında bunu yaparlar. “Sorularınızın cevapları tamamıyla sizdedir” demiyorum, ama doğru cevapların bulunmasında anahtar işleve sahip olan ipuçları, yine sizdedir.

Sözgelimi yabancı dil öğrenimi konusunda bana danışan kişilere sürekli sorular sorarım. Çünkü hazır reçeteler yoktur. Hazır reçeteler varsa bile, hangisinin size uyduğunu anlamak için yine sorular sormam gerekir. Neden yabancı bir dil öğrenmek istediklerini, bu konuda ne kadar zaman ve bütçe ayırdıklarını, daha çok hangi araçlarla öğrendiklerini veya hangi araçlarla öğrenmeyi sevdiklerini, hedeflerini ve buna benzer şeyleri sorarım. Amacım mutlaka ders vermek değildir. Kendi başına çalışma alışkanlığı olan bazı kişilere mektupla öğrenim kurslarını bile öneriyorum. Ama onlar için hazırlayacağım programı belirlemek için bütün bu soruların cevaplarını bilmem gerekir.

Bu durumda, sorularımızın cevaplarının temeli bizdeyse, başka kişilere danışmak anlamsız mı olmaktadır? Elbette anlamsız değildir. Doğru soruları sorarak, gerekli cevapları arayan kişilere her zaman ihtiyacımız vardır. Aradığınız şeylerin cevapları sizdedir. Ama “öncü” cevapları ortaya koyacak olan soruları sormak, herkesin aklına gelmez veya kişiler genellikle doğru soruları bilmezler. Ama danıştığınız kişinin sizi doğru cevaplara götürmesi için, önce sizden bazı cevaplar alması gerekir ve bunun için de size sorular sorar. Sizin soru sorduğunuz kişinin, size bir sürü sorması önce “farklı” görünebilir. Ama bu gereklidir.

Bu durumda, doğru soruları sormak, danışmanlık yapmanın en önemli şartlarından birisidir. Sözgelimi nasıl yabancı dil öğrenebileceğinizi sorduğunuzda, sizin ilgi alanlarınızı, beklentilerinizi veya buna benzer şeyleri anlamaya çalışmaksızın, hemen cevaplar vermek, aslında “anlamsız” bir tavırdır.

Benim için soru sormanın diğer bir yararı da, söz konusu konuda ciddî bir hedefi olmayan “şakacı” kişilere farkındalık kazandırmasıdır. Bu tür kişiler, bir sohbet konusu ararlar ve sizin İngilizce öğretmeni, tercüman veya iletişimci kişiliğinizi göz önüne alarak sorular sorarlar. Siz onlara sorular sorunca konunun gayet ciddî olduğunun farkına varırlar, size bir daha sorular sormazlar. Onların net bir hedefi olmaması suç mudur? Elbette hayır. Bu, onları ilgilendiren bir durumdur. Ama bir yere varmayan diyaloglardan kaçınarak, hem kendi zamanımı hem de karşımdaki kişinin zamanını korumanın da benim hakkım olduğunu düşünüyorum.

Net bir sonuçtan kast ettiğim şey, kişilerin benden ders almaları veya bir seminer vermem için beni davet etmeleri değildir. Her gün, temel konularda ciddiyetle sorular soran bir çok kişiye karşılık beklemeden cevaplar öneriyorum ve bence daha önemlisi kaynaklar veriyorum. Yeter ki kendileri için bir şeyler yapmak konusunda kararlı olsunlar.

“Hayat kısa, yapacak işler pek çok!” demişler, ne güzel demişler!
-----------
www.savassenel.com
-----------
Konuyla ilgili film-kitap önerileri yapmak-almak ve yorumlarınız için:
MSN: savassenel@hotmail.com

İLETİŞİM KURARKEN ALGINIZ SİZİ YANILTIYOR OLABİLİR; BUNUN FARKINDA MISINIZ? (4)

Bir dostumla bir seminere katılmıştık. Konuşmacı, seçtiği alanda oldukça başarılı olmuş ve telifler şeklinde gelen düzenli gelirler sayesinde, sadece maddî olanaklarını geliştirmekle kalmamış, aynı zamanda kendi özel projelerine ayıracak daha fazla zamana da kavuşmuştu.

Konuşmacı, başarısıyla ilgili ipuçlarını sunduğu bu seminerde, hayatıyla ilgili bazı slaytlar da göstermişti. Seminer bittiğinde salondan çıktık ve arkadaşımla dinlediklerimiz hakkında konuşmaya başladık. Arkadaşımın yorumu şuydu: “Bu ne ya? Hep paradan söz etti.”

Ben bu yorum karşısında kısa bir şaşkınlık yaşadım. Çünkü beni etkileyen şey, seminercinin ailesine ve kendisine daha fazla zaman ayırabiliyor olması ve bunun meyveleri olan bir çok şeydi. Ben de onun bundan büyük bir keyif aldığını düşünmüştüm. Gerçekten de, en çok üzerinde durduğu konu buydu. Ama bu avantaj da, kazandığı paranın sadece miktarıyla ilgili olmayan, aslında gelirinin türüyle, yani “aktif” değil “pasif” gelir oluşuyla ilgili olan bir avantajdı. Zaten semineri veren kişi de sık sık paradan söz etmediği gibi kazandığı paranın miktarını da dile getirmemişti.

Hoşuma gitmiş olan bir başka şey de, konuşmacının, seminerlere davet edildiği için, sık sık yabancı ülkelere gidip, ailesiyle birlikte tatil yapıyor olabilmesiydi.

İşin ilginç yanı, tekrar etmek gerekirse, bunları yapabilmesinin sırrı sadece para değildi. Daha yüksek gelire sahip olan ama zamansızlık çeken bir çok kişi, konuşmacının yapabildiklerini yapamıyordu.

Bütün bunları dikkate almayıp sadece “para”dan söz edildiğini düşünen bu arkadaşımın yorumu üzerine, insan algısının ne kadar yanıltıcı olabileceğini anlamıştım. Aslında parayı vurgulayan seminerci değildi, onca konu içinde paraya odaklanan kişi arkadaşımdı. Farkında olmadan en çok parayla ilgili kısımlara kulak kabartmıştı.

Buna benzer bir olayı bir gün üniversitedeki ofisimde yaşamıştım. Bir gün ofisime her zamankinden daha fazla öğrenci gelmişti. Ve o gün odama gelen öğrenci sayısındaki erkek-kız öğrenci oranı neredeyse eşitti. Genç hocalardan birisi bana “hocam bugün ziyaretinize sürekli bayan öğrenciler geliyor! Hayırdır?” diye takılıp espri yaptı. Ben de dedim ki: “Hocam, beni değil algınızı sorgulayın. Bugün en az bayan öğrenciler kadar erkek öğrenciler de beni ziyarete geldiler. Ama onların farkına bile varmamışsınız, hayırdır!” diye cevap verdim. Cevap şaşkınlıkla dolu bir suskunluktu ve kendi ofisime geçtim.

Kendi öz algısı tarafından aldatılan insanları görünce, algımı kendimden müstakil bir varlık olarak düşünmeye başladım. Onun bana fısıldadıklarını da süzgeçten geçirir oldum. “Acaba algım beni aldatıyor mu?” diye sormaya başladım. Mesela algınız size, karşınızdaki kişinin cimri olduğunu söyleyebilir ama o kişi aslında ihtiyaç sahiplerine verebilmek için para biriktiriyor olabilir. Bu gerçeği görmek için belki de biraz daha dikkatli bakmanız gerekiyordur.

Mesela bir arkadaşınız size arabasıyla ailesini gezdirebildiğini anlatıyordur ve belki de arabası eskidir de ama sizin onun konuşmalarında algıladığınız şey, onun arabasıyla övündüğü yanılsaması olabilir. Bu konuşmacının suçu mudur yoksa sizin mi?

Uzaktan gördüğümüz bir ipi veya dal parçasını bize yılan gibi gösterebilen şey de algımız değil mi? Evet aslında algımız bizi koruyor. Yani o ip yılan da olabilirdi. Ama hemen oaradan uzaklaşmak yerine, gördüğünüz şeyin gerçekten yılan olup-olmadığını kontrol etmek daha mantıklı olabilir.

Bu konuda “Akıl Oyunları” adlı filmi (A Beautiful Mind), meraklısı için önerebilirim. İnsan algısının neler yapabildiğini bu filmde gayet açık bir şekilde görebilirsiniz.

Algımı da benden müstakil bir varlık gibi kabul edip, ondan gelen şeyleri hemen bağrıma basmak yerine önce sorgulamakla hata mı yapıyorum?

Ne dersiniz?
-----------
www.savassenel.com
-----------
Konuyla ilgili film-kitap önerileri yapmak-almak ve yorumlarınız için:
MSN: savassenel@hotmail.com

"ANLATILACAKLARI TAHMİN ETMEYİN, SADECE SORUP DİNLEYİN" DERİM (3)

Bu yazım, Neden?Kitap Yayınevi’nden çıkmış bulunan

“Hayatı Iskalama Lüksün Yok!”

adlı kitabımda yer almaktadır.

Kitabın yayınevinin sitesinde yer aldığı sayfaya ulaşmak için tıklayınız:

www.nedenkitap.com

Saygılar

Savaş ŞENEL

www.savassenel.com

İLETİŞİM KONUSUNDA YARARINI GÖRDÜĞÜM İLKELER (2)

Bu yazım, Neden?Kitap Yayınevi’nden çıkmış bulunan

“Hayatı Iskalama Lüksün Yok!”

adlı kitabımda yer almaktadır.

Kitabın yayınevinin sitesinde yer aldığı sayfaya ulaşmak için tıklayınız:

www.nedenkitap.com

Saygılar

Savaş ŞENEL

www.savassenel.com

USTALARDAN İLETİŞİM SIRLARI (1)

Anlatıyorum, peki hissettiriyor muyum?

Bu aralar tercüme ettiğim bir kitabı, iletişim konusunda oldukça ilham verici buldum. Bu kitapta da vurgulandığı gibi, iletişim becerisi, hem her şeyin bir parçası hem de ayrı bir alan olarak dikkat çekiyor.
Bütün becerilerde olduğu gibi iletişim becerisi de sabır ve emek istiyor. Bu konuya harcadığınız sabır ve emek de her zaman olduğu gibi konuyla ilgili hayaller ve hedeflerinizle doğru orantılı. İster e-maille, ister telefonla isterseniz yüz yüze iletişim kurun, başarılı iletişimcilerin kendilerine sordukları bazı sorulara göz atmakta yarar var.

Yazımızın veya konuşmamızın konusunun kadınlar ve hedeflediğimiz okuyucuların veya dinleyicilerin erkekler olduğunu kabul edelim. Sözgelimi kadınlar hakkında bir yazı yazacaksınız veya bir konuşma yapacaksınız. İşte etkin iletişim için bu konuşmayı yapmadan önce kendinize sormanız ve cevaplarını bulmanız gereken sorular:

1. Okuyucularınızda veya dinleyicilerinizde önemsediğiniz 3 ana özellik ne olmalıdır?

Bu insanların hangi özelliklerine hitap edeceksiniz? Dinleyicileriniz veya okuyucularınız, edebiyatla ilgileniyorlar, duygulular ve eğitimliler veya siz, bu özelliklere sahip bir kitlenin dikkatini çekmek istiyorsunuz. Onlara, kadınlarla ilgili mesajlar verirken, bu açılardan ilginç gelebilecek mesajlar vermelisiniz.

2. Okuyucularınızın veya dinleyicilerinizin sonsuza kadar hatırlamalarını istediğiniz 3 ana mesaj ne olmalıdır?

İnsanların, sizi dinledikten sonra veya yazınızı okuduktan sonra konuyla ilgili olarak hatırlamalarını istediğiniz 3 şey, sözgelimi kadınları dinlemeleri gerektiğini, onlara karşı saygılı olmaları gerektiği ve kadınların, duyarlı olduklarını bilmeleri olabilir.

3. Okuyucularınızın veya dinleyicilerinizin, iletişim sürecinde konuyla ilgili olarak hissetmelerini istediğiniz 3 şey ne olmalıdır?

Sizi dinleyen veya yazınızı okuyan kişilerin, kadınlara karşı saygı ve merak duygusu yanında onlara karşı nazik olmaları gerektiğini hissetmelerini hedefleyebilirsiniz.

4. Okuyucularınızın veya dinleyicilerinizin, sizden ayrıldıktan yapmalarını istediğiniz 3 şey ne olmalıdır?

İnsanların, sizi dinledikten sonra veya yazınızı okuduktan sonra konuyla ilgili olarak yapmalarını istediğiniz 3 şey, sözgelimi sevdikleri kadına çiçek almaları, ona daha çok zaman ayırmaları ve kadınlar hakkında kitaplar okumaları olabilir.

5. Okuyucularınızın veya dinleyicilerinizin sahip oldukları ve takdir ettiğiniz 3 ana özellik ne olmalıdır?

Sizi dinleyen veya yazılarınızı okuyan insanlarda, size değil onlara dönük üç sempatik özellik bulmalısınız veya bu özelliklere sahip olan kişilere hitap etmelisiniz. Bu özellikler, sözgelimi okuyucularınızın veya dinleyicilerinizin, nazik, saygılı ve öğrenmeye açık olmaları olabilir.

6. İletişim sürecinde karşılaşabileceğimiz 3 ciddî engel ne olabilir?

Sözgelimi e-mail yazıyorsunuz. E-mailin sahibine ulaşmasını engelleyen 3 olası sorun, o kişinin e-mail adresinin kapanmış olması, e-maillerini nadiren kontrol etmesi ve e-mailinizin spam olarak görülüp junk-reklam klasörüne gitmesi olabilir. Bu durumda o kişiyi arayıp, e-mailiniz alıp-almadığını ve okuyup-okumadığını sormanız gerekebilir.

7. İletişim sürecinde sunmak istediğimiz 3 değer ne olabilir?

Bu 3 değer, yazınızla veya konuşmanızla geçen hoş bir zaman, bazı yeni bilgiler ve kadınlarla ilgili olarak okurlarınızda veya dinleyicilerinizde uyandırdığınız farkındalık duygusu olabilir.

8. İletişim sürecinde olmanız gereken kişinin 3 özelliği ne olmalıdır?

Bir yazar veya konuşmacı olarak, sözgelimi itirazlara açık, düşünceli ve bilgili birisi olduğunuzu belli etmeniz gerekebilir.

9. İletişim sürecine geçmeden önce hangi 3 aracı-medyayı kullanabilirsiniz?

Sözgelimi bir konuşmacı olarak, muhatap kitlenizle iletişime geçmeden önce onları konuya hazırlamak amacıyla onalra sözgelimi resimler, kısa bir film ve müzik parçası gönderebilir ve onları seminerinize hazırlayabilirsiniz. Bu dokumanlar bütünüyle bilgi vermemeli, sözgelimi merak uyandırma amacı taşımalıdır.

10. İletişim sürecinde hangi 3 aracı-medyayı kullanabilirsiniz?

Bir konuşmacı olarak, sözgelimi resimler, kısa bir film ve müzik parçası konuşmalarınıza renk katabilir. Yazar olarak, bir resim, yazınıza eşlik edebilir.

11. İletişim sürecinden sonra kullanmaları amacıyla, dinleyicilerinize veya okuyucularınıza hangi 3 aracı-medyayı kullanmalarını önerebilirsiniz?

Bir konuşmacı veya yazar olarak iletişim sürecinin iletişim sürecinin meyvelerini arttırması ve dinleyenlerinizin ve okuyucularınızın sizden sonra bakmaları amacıyla sözgelimi bir internet linki, bir kitap ve bir film önrebilirsiniz.

3 rakamının sırrı şudur: 3 odaklanması kolay bir rakamdır. Bir konuyla ilgili 3 şey bulmak, 3 şeyi hatırlatmak, 3 şeyi vurgulamak vb. kolaydır. Daha fazla sayıda detayı ne siz yeterince vurgulayabilirsiniz ne de okuyucularınız veya dinleyicileriniz akıllarında tutabilirler.

”İngilizce Adıyla “The Negotiator, Türkiye’deki adıyla “Blöf”, iletişim konusuyla yakından ilgilenen sinema severler için bence seyredilmesi gereken bir film

-----------
http://www.savassenel.com/
-----------
Konuyla ilgili film-kitap önerileri yapmak-almak ve yorumlarınız için:
MSN: savassenel@hotmail.com